Beriya şer, armanca Îraqê ew bû ku bigihe hilberîna rojane ya 6 milyon bermîlên petrolê. Niha ev hejmar piço piço dibe xeyal û roj bi roj ji wê asta beriya şer a ku rojane 4,5 milyon bermîl bûn, dûr dikeve.
Sedema sereke ew e ku komên çekdar ên Îraqî yên alîgirên Îranê, ji ber berdewamiya şerê Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê, parzûngehên petrol û gazê li Îraqê dikin armanc û şirketên biyanî yên petrolê jî yek li pey ya din ji Îraqê vedikişin.
Êrişên dawî yên li ser parzûngehên petrolê
Êrişa herî dawî ya komên çekdar ên "Berxwedana Îslamî ya Îraqê" 4ê Nîsana 2026an li ser Parzûngeha Petrola Mecnûnê ya li rojavayê Besreyê bû ku rezerva wê parzûngehê zêdetirî 38 milyar bermîl petrol e.
Her wiha li Herêma Kurdistanê jî 1ê Nîsanê careke din êrişî parzûngehên Sersing û Etrûşê yên li parêzgeha Dihokê hat kirin.
Armanca sereke ya êrişên van rojan ên li ser pîşesaziya petrola başûrê Îraqê û Herêma Kurdistanê, şirketa xizmetguzariyê KBR ya Amerîkayê li Parzûngeha Mecnûnê û şirketa HKN Energyê ya Amerîkayê bû ku çavdêriya parzûngehên Herêma Kurdistanê dike.
Lê zerer pir ji wan şirketan mezintir in û dê şiyana Îraqê ya ji bo hilberîna petrol û gazê di rojên piştî şer de gelekî lawaz bikin çimkî şirketên biyanî yên navneteweyî di hilberîna ji sedî 68ê petrola rojane ya Îraqê de hevpar in.
Rola şirketên biyanî di hilberînê de
Heger şirketên biyanî û teknolojiya bipêşketî û şiyana mirovî ya wan şirketên mezin nebûya, Îraqê nikarîbû bigihe hilberîna rojane ya ser bi 4,3 milyon bermîlên petrolê lê belê dê wekî Venezuelaya serdema Maduro lê bihata.
Mînaka herî diyar jî berawirdkirina parzûngehên petrolê yên Rumeyle û Mecnûnê ye.
Parzûngeha Petrolê ya Mecnûnê ya ku rezerva wê 38 milyar bermîl e û ji aliyê Şirketa Petrola Besreyê ve tê birêvebirin, şiyana wê heye rojane 200 hezar bermîlan hilberîne.
Di hember de, Parzûngeha Rumeyleyê ku rezerva wê tenê 17,7 milyar bermîl e, şiyana wê heye rojane milyonek û 350 hezar bermîlan hilberîne çimkî şirketên mezin BPya Brîtanyayê û CNPCya Çînê bi hevbeşî wê bi rê ve dibin.
Amarên hilberînê yên beriya şer
Beriya şer, tevahiya petrola hilberandî ya Îraqê rojane 4 milyon û 343 hezar bermîl bû (bêyî Herêma Kurdistanê):
- 1 milyon û 383 hezar bermîl ji aliyê şirketên niştimanî yên petrolê yên Îraqê ve.
- 1 milyon û 575 hezar bermîl ji aliyê şirketên biyanî ve.
- 1 milyon û 385 hezar bermîl bi hevbeşiya li gel şirketên biyanî bû.
Wate ji sedî 31,8ê petrola Îraqê bi rêya şirketên niştimanî yên Îraqê (wekî Şirketa Petrola Besre û Bakur, Midland, Başûr û Zîqar) dihat hilberandin.
Ji sedî 36,3 ji aliyê şirketên biyanî ve û ji sedî 31,9 jî bi hevbeşiya navbera şirketên Îraqî û biyanî dihat hilberandin.
Hevparên biyanî di pîşesaziya petrola Îraqê de
Li Îraqê di nav welatên cîhanê de, zêdetirî 14 şirketên mezin ên petrol û gazê, di hilberîna petrol û gazê de bi awayê xizmetguzariyê ya bi peyman.veberhêner û hevbeş in. Ji wan jî şirketên Çînê di rêza yekem de ne û rojane nêzîkî 500 hezar bermîlên petrolê li Îraqê hildiberînin.
Her wiha şirketên Rûsyayê bi hilberîna 322 hezar bermîlan di rêza duyem de ne, lê vê dawiyê ji ber cezayên Amerîkayê Lukoil neçar ma para xwe bifiroşe Chevron a Amerîkayê. Şirketên Amerîkayê jî di rêza sêyem de ne û di hilberîna 227 hezar bermîlên petrolê de rojane ji bo Îraqê hevbeş in.
