Berû Zimanekî Yekbûyî ve: Tewanga Jimarnavan

Berû Zimanekî Yekbûyî Ve

(16)

Tewanga Jimarnavan

Tewang diyardeyeke denganî ye digihêje rastenav û hemû bêjeyên ku di bin sîwana navan de têne xebitandin.

Jimarnav (navên jimaran) jî beşeke giring e ji navên tewangbar. Di babeta tewangê de mijara herî aloz mijara tewanga jimarnavan e. Ji ber ku hemû kurmancîaxêv vê tewangê ne bi yek şêwazî dixebitînin. Anku bûye cihê ciyawazî û nakokîyan. Bo vê egerê pêdivî ye ku em mijarê gav bi gav zelal bikin:

• Nîşandekên Tewangê:

  Nîşandekên navên bertewang bi giştî sê ne:

  1. Nîşandeka tewanga navên nêrzayên yekjimar “î” ye:

     Ez çûme gundî

  2. Nîşandeka navên mêzayên yekjimar “ê” ye:

     Ev ava baranê ye.

  3. Nîşandeka tewanga navên komjimarên her dû zayendan “an” e:

     Komela xwendekaran ji keç û xortan pêk tê.

   

  Jimarnav ji hêla tewangê ve sê beş in:

• Jimarnavên bingehîn
• Jimarnavên rêzîn
• Jimarnavên dehîn (deh-deh)

1. Jimarnavên bingehîn ew jimarnav in ên ku bi şêweyekî asayî li pey hev tên binavkirin, wek: (yek, dû, sê, neh, bîst, şêst, sed …).

   Tewanga van jimarnavan jî bi vî şêweyî digihêje berjimarên wan:

   1. (Nîv, yek) li gora zayenda berjimarên wan tên tewandin:

      Nîv nanî bide min.

      Yek nanî (nanekî) bide min.

      Nîv sêvê bide min

      Yek sêvê (sêvekê) bide min

   2. (dû – heta dawî) bi nîşandeka navên komjimar “an” tên tewandin.

      Dû hevalan alîkarîya min kir

      Ez deh salan li Amedê mame