Me li yekê ji qehwexaneyên çandî yên Amedê hev dît lê wî dixwest ku em zêdetir navê Diyarbekirê bi kar bînin. Qehwexaneya Mehabadê tijî keç û xortên ciwan ên bajêr bû. Tiştê herî ne xweş ê li Diyarbekirê ji bo min, neaxaftina xelkê, bi taybetî jî ya ciwanan a bi Kurdî bû. Diyarbekir bi hemû xweşikiyên xwe, bi dîwarên xwe yên kevnar, minareyên mizgeftan, malên dengbêjan, kuçe û kolanên xwe yên teng, kolanên nûjen û avahiyên xwe, dîmenê bajarekî wisa xemilandiye ku hemû nîşanên paytextbûnê pê diyar in.
Mixabin, ji ber zordariyê, Diyarbekir ango Amed bi zindanên xwe jî bi nav û deng e. Bi taybetî di salên 80yî yên sedsala borî de, ji ber şkence û neheqiyên ku li hemberî girtiyên siyasî dihatin kirin, di warê xerabiyê de li cîhanê navdar bûbû. Vexwarina qehweya min li gel kesayetiyê siyasî û yek ji endamên dêrîn ên Komeleya Şoreşger a Demokratîk a Çandî (DDKD) Abdulhay Okumuş bû.
Behskirina dîroka siyasî û rêxistinî ya Bakurê Kurdistanê bêyî behskirina nav û ronîkirina rola DDKDyê ku wekî dayika gelek rêxistinên çep û neteweyî yên Bakurê Kurdistanê tê dîtin, dê bibe dîrokeke netemam.
Okumuş hîn destpêka xortaniya xwe DDKDyê nas dike. Ew bi eslê xwe xelkê Farqînê ye, lewma dixwaze rola Farqînê di dîroka Kurdistanê de nîşan bide, ji ber ku ew serdemekê paytexta Merwaniyan bû ku di dîroka Kurdistanê de xwedî cihekî girîng in û heta sikeya (dirav/pere) xwe ya taybet jî lê dabûn.
Piraniya kesên ku behsa tevgera neteweperwer a Kurdan li Bakurê Kurdistanê dikin, wê bi dengê teqînên Pêşmergeyên Şoreşa Îlonê û bi şexsê General Barzanî ve girê didin ku karîbû wê şeva tarî ya ku baskê xwe li ser Kurdayetiya li Bakurê Kurdistanê girtibû, biçirîne.
Okumuş dibêje, “Her çi qasî ez ne di wê xetê de bûm jî tê bîra min dema ez zarok bûm, melayekî me yê xizm di dawiya her nimêja xwe de ji Mela Mistefa Barzanî re dia dikir. Mamoste bi wî karê xwe hestên me yên neteweyî geş dikirin.”
Her çi qasî bîr û baweriyên wê yên sosyalîst û komunîst hebûn jî ji Partiya Karkerên Tirkiyeyê (TÎP) çavkanî girtibû û ciwanên Kurd li dora xwe kom kiribûn. Li gorî Okumuş, ji ber înkara neteweya Kurd, Kurdên Bakurê Kurdistanê nedikarî bi eşkereyî Kurdbûn û Kurdayetiya xwe bikin, lewma ji bo karê siyasî, wan xwe sipartibû Partiya Karkerên Tirkiyeyê. Tevî ku beşeke mezin a endamên Tirk ên wê partiyê, tevî serkirdeyên xwe, di derbarê maf û azadiyên gelê Kurd de wekî neteweyek, gotineke wan a ji ya Kemalîstan gelekî cuda nebû jî.
Ev di demekê de bû ku wan jî wekî her rêxistina sosyalîst û komunîst a li cîhanê, dirûşmeyên edalet, azadî û wekheviyê bilind kiribûn. Heta li gorî gotina Okumuş, kesayetiyekî wekî Nazim Hîkmet ti carî dostaniya Kurdan nekir, berevajî di nameyekê de daxwaza lêborînê ji Ataturk dike û dixwaze ku wî bibexşîne.