Erbil (Rûdaw) - Yapay zekanın iş dünyasındaki etkileri artık teorik bir tartışma olmaktan çıkıp somut ekonomik verilere dönüşmüş durumda. 6 Nisan 2026 tarihinde Goldman Sachs ekonomisti Elsie Peng tarafından yayımlanan ve ABD bordro verilerine dayanan rapor, çarpıcı bir tabloyu ortaya koydu.
Rapora göre yapay zeka, Amerika Birleşik Devletleri'nde her ay ortalama 16 bin iş imkanını ortadan kaldırıyor. Bu veri, yıllık bazda yaklaşık 192 bin istihdam kaybı anlamına geliyor. Bu raporun yayımlanmasından sadece 18 gün sonra teknoloji devleri Meta ve Microsoft’un yaptığı açıklamalar, bu eğilimin kalıcı bir yapısal dönüşüme evrildiğini kanıtladı.
İstihdam kayıpları ve yatırım paradoksu
24 Nisan 2026 tarihinde Meta ve Microsoft, toplamda 20 binden fazla çalışanı kapsayan küresel bir tenkisat kararı aldıklarını duyurdu.
Meta, 20 Mayıs itibarıyla küresel iş gücünün yüzde 10’unu oluşturan yaklaşık 8 bin kişiyi işten çıkarırken, 6 bin boş pozisyonu da doldurmama kararı aldı.
Microsoft ise 51 yıllık tarihinde bir ilke imza atarak ABD'deki yaklaşık 8 bin 750 çalışanına gönüllü emeklilik paketi sundu. Bu son hamlelerle birlikte teknoloji sektöründe 2020 yılından bu yana işten çıkarılan personelin toplam sayısı 900 bin barajını aştı.
Meta CEO’su Mark Zuckerberg, 2026 yılını yapay zekanın çalışma biçimlerini kökten değiştirdiği bir dönüm noktası olarak tanımlıyor.
Şirketlerin çalışan sayılarını azaltırken yapay zeka yatırımlarını artırması dikkat çekici bir tezat oluşturuyor.
Meta, Microsoft, Alphabet ve Amazon; sadece 2026 yılı içerisinde yapay zeka altyapısı için toplam 700 milyar dolarlık devasa bir yatırım gerçekleştirdi. Bu tablo, şirketlerin harcamalarını zayıflıktan dolayı değil, yapay zekanın mevcut personelin yaptığı işi çok daha hızlı ve düşük maliyetle yapabileceğine dair duydukları güvenden ötürü optimize ettiklerini gösteriyor.
Microsoft CEO’su Satya Nadella, 228 bin kişilik mevcut kadroyu yapay zeka yarışında bir "dezavantaj" olarak nitelendirirken; GitHub Copilot gibi sistemlerin yazılım kodlarının yüzde 40'ını tek başına üstlenmesi bu görüşü destekliyor.
Substitution (ikame) ve augmentation (destek) dengesi
Goldman Sachs, yapay zekanın iş gücü üzerindeki etkisini iki zıt kutupta analiz ediyor. "Yapay Zeka İkamesi" (AI Substitution) olarak adlandırılan süreçte teknoloji doğrudan çalışanın yerini alıyor ve ABD'de aylık 25 bin işin yok olmasına neden oluyor.
Buna karşılık "Yapay Zeka Desteği" (AI Augmentation) süreci, çalışanı daha üretken hale getirerek aylık 9 bin yeni istihdam alanı yaratıyor.
Netice itibarıyla her ay 16 bin iş kolu tamamen siliniyor. Bu durum ABD'deki işsizlik oranını doğrudan yüzde 0,1 oranında artırırken, Goldman Sachs bu verinin artık Amerikan Merkez Bankası’nın (Fed) faiz kararlarında bile temel bir parametre olarak kabul edildiğini belirtiyor.