Haber Merkezi - ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile sağlanan 14 günlük geçici ateşkesin perde arkasına dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Tahran’ın ilk sunduğu 10 maddelik planı “mantıksız” bularak reddettiklerini belirten Vance, ateşkesin Lübnan cephesini kapsamadığını vurguladı.
ABD ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın 40. gününde sağlanan iki haftalık "diplomatik mola"nın yankıları sürüyor.
Macaristan ziyareti dönüşünde uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, müzakere sürecinin ne kadar sert geçtiğini kamuoyuyla paylaştı.
"Teklifi anında reddettik"
JD Vance, İran tarafının müzakerelerin başında sunduğu ilk taslağı ağır bir dille eleştirdi.
Vance, "İran tarafından sunulan ilk 10 maddelik önerinin açıkçası ChatGPT tarafından yazıldığını düşündük. Talepler o kadar aşırı ve mantıksızdı ki, bu öneri anında çöpe atıldı ve reddedildi" dedi.
Vance, daha sonra gelen ve Mücteba Hamaney’in "yeşil ışık" yaktığı belirtilen ikinci taslağın müzakere edilebilir olduğunu kaydetti.
İran’ın masaya koyduğu şartlar
İran resmi medyasının paylaştığı ve Vance’in "çöpe atıldı" dediği ilk listede şu maddeler yer alıyordu:
1 - ABD’nin bir daha savaş başlatmayacağına dair kesin garanti vermesi.
2 - Hürmüz Boğazı üzerinde İran kontrolünün devam etmesi.
3 - Uranyum zenginleştirme hakkının tanınması.
4 - Tüm birincil ve ikincil yaptırımların kaldırılması.
5 - BMGK ve UAEA kararlarının iptali.
6 - Savaş tazminatı ödenmesi.
7 - ABD güçlerinin bölgeden tamamen çekilmesi.
8 - Lübnan dahil tüm cephelerde operasyonların durması.
9 - Lübnan düğümü: “Asla söz vermedik”
Müzakerelerdeki en büyük kriz noktası Lübnan cephesi oldu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın "Lübnan’da ateşkes olmadan savaş durmaz" çıkışına yanıt veren Vance, "İranlılar yasal bir yanılgı içindeler. Biz ateşkesin Lübnan’ı kapsayacağına dair asla bir söz vermedik" ifadelerini kullandı.
Ateşkes ilanından kısa süre sonra İsrail’in Lübnan’a düzenlediği ve 182 kişinin hayatını kaybettiği saldırıları değerlendiren Vance, "İsrailliler müzakerelerin başarısı için biraz geri adım atmayı (itidal) kabul edebilirler ancak bu, Lübnan’ın resmen ateşkes dahilinde olduğu anlamına gelmez" dedi.
“Nükleer tozu istiyoruz”
Müzakerelerin asıl hedefinin nükleer silahlanmayı durdurmak olduğunu hatırlatan Vance, "Başkan Trump’ın belirttiği gibi; nükleer yakıtı (tozu) istiyoruz. İranlılar nükleer silahtan vazgeçme konusunda kesin taahhüt vermedikçe yaptırımların kalkması mümkün değil. Şu an tüm kozlar Başkan’ın elinde" şeklinde konuştu.
Kalibaf’a ‘İngilizce’ taşlaması
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın, ABD’nin mutabık kalınan maddeleri ihlal ettiği yönündeki suçlamalarına da değinen Vance, "Kalibaf’ın İngilizceyi ne kadar iyi anladığını merak ediyorum. Söylediği bazı şeyler yürüttüğümüz müzakere bağlamında hiçbir mantık silsilesine oturmuyor" diyerek tepki gösterdi.
İslamabad’da yüz yüze görüşme
JD Vance; Steve Witkoff ve Jared Kushner ile birlikte cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da İran heyetiyle "yüz yüze" bir araya geleceklerini duyurdu.
Vance, "Trump zaman öldürecek bir lider değil. Eğer İran hile yapar ya da Hürmüz’ü tamamen açmazsa, sonuçları onlar için çok ağır olur" uyarısında bulundu.
