Erbil (Rûdaw) - Küresel ekonominin temel direği olan ABD doları, tarihsel olarak kriz anlarında yatırımcıların sığındığı en güvenli liman olarak bilinir. Ancak son dönemde yaşanan İran Savaşı ve Washington’a duyulan küresel güvendeki aşınma, bu statünün geleceğini tartışmaya açtı.
Chatham House tarafından yayımlanan güncel analiz, doların bu unvanı henüz kaybetmediğini ancak Çin piyasalarının kriz boyunca sergilediği direncin, uluslararası finans sisteminde sarsıcı bir değişimin habercisi olabileceğini ortaya koyuyor.
Savaşın dolar ve tahviller üzerindeki etkisi
İran ile yaşanan çatışmaların başlangıcından nisan ayındaki ateşkese kadar geçen süreçte, ABD piyasaları sanılanın aksine güçlü bir performans sergiledi.
Dolar endeksi diğer para birimleri karşısında değer kazanırken, Amerikan borsa endeksleri rakiplerinden daha az kayıp yaşadı.
ABD hazine tahvillerindeki faiz artışı ise kriz dönemlerinin doğal bir sonucu olarak görüldü.
Analistler, piyasaların dolara olan bu ilgisini doların yapısal gücünden ziyade, ABD’nin son yıllarda dünyanın en büyük petrol, doğalgaz ve silah üreticisi haline gelmesine bağlıyor.
Yani piyasalar, doların rezerv para birimi olmasından çok, Amerikan ekonomisinin enerji krizine karşı geliştirdiği bağışıklığa tepki veriyor.
Merkez bankalarının stratejik hamleleri
Öte yandan, küresel finans sisteminde sessiz bir dalgalanma yaşanıyor. Birçok ülkenin merkez bankası, kendi iç piyasalarındaki dolar likiditesini korumak için ellerindeki ABD hazine tahvillerini elden çıkarıyor.
Bu durumun en somut örneklerinden biri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Türk lirasını korumak ve enflasyonist baskıyla mücadele etmek adına ABD tahvillerini satarak dolar kaynağı yaratma çabası oldu. Bu hamleler, her ne kadar dolara olan talebi canlı tutsa da tahvil piyasasındaki dengeleri temelinden sarsıyor.
Çin’in ekonomik kalkanı ve Yuan’ın yükselişi
ABD’nin aksine Çin finans piyasaları savaş süresince alışılmadık bir istikrar sergiledi. Çin’in bu krizdeki başarısının ardında ise derin bir stratejik planlama yatıyor. Devasa bir enerji ithalatçısı olmasına rağmen Pekin yönetimi, elektrik üretimini petrol ve doğalgaza hapsetmeyerek kömür, güneş, rüzgar ve nükleer enerji gibi kaynaklarla çeşitlendirmeyi başardı.
Bu sayede enerji hatlarındaki tıkanıklıklardan rakipleri kadar etkilenmedi. Aynı zamanda elindeki 1,4 milyar varillik devasa petrol rezerviyle dış şoklara karşı üç aylık tam bir koruma kalkanı oluşturan Çin, düşük enflasyon ortamı sayesinde artan küresel hammadde maliyetlerini çok daha rahat sindirdi.
Yeni bir küresel finans gücü mü doğuyor?
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ülkesini küresel bir finans gücü yapma hedefi doğrultusunda Yuan’ın uluslararasılaşma sürecini kararlılıkla sürdürüyor. S
avaşın gölgesinde geçen haftalar, Çin piyasalarına olan uluslararası güveni tahkim ederken, Washington’ın müttefikleri üzerindeki güven verici etkisinin azalması doların geleceği için gizli bir risk oluşturuyor.
Chatham House raporunun ulaştığı sonuç ise oldukça net; doların yüzeydeki hakimiyeti sürse de Çin’in bu krizden güçlenerek çıkması, finans dünyasındaki geleneksel dengelerin artık eskisi kadar sarsılmaz olmadığını kanıtlıyor.
