Erbil(Rûdaw) – Yüksekova Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Salih Özdemir ile Hakkâri Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanı Muharrem Tekin, İran’daki savaşın bölgeye etkileri ve Kürdistan Bölgesi’ne komşu olan Hakkâri kentinin durumunu değerlendirdi. yanıtladı.
İran ve Irak’a açılan sınır kapılarıyla Türkiye’nin en stratejik geçiş noktalarından biri konumundaki Hakkâri’de, bölgesel gerilimlerin ekonomik etkileri giderek daha fazla hissediliyor.
Rûdaw’a konuşan Hakkâri Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanı Muharrem Tekin ile Yüksekova Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Salih Özdemir, Esendere ve Derecik (Rubarok) sınır kapılarındaki mevcut durumu değerlendirerek, ticaretteki yavaşlama, artan lojistik maliyetleri, sınır geçişlerindeki kısıtlamalar ve altyapı eksikliklerinin bölge ekonomisini zorladığını belirtti.
Her iki isim de sınır ticaretinin canlandırılması, lojistik yatırımların hızlandırılması ve kapıların tam kapasiteyle çalışmasının sağlanmasının, işsizlik ve göçün önlenmesi açısından kritik önemde olduğu görüşünde birleşti.
Hakkâri’de sınır kapılarındaki kısıtlamalar esnafı vurdu: “İflas riski büyüyor”
Hakkâri Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanı Muharrem Tekin, bölgedeki gerilimlerin özellikle sınır ticaretine dayalı ekonomiyi ağır şekilde etkilediğini belirterek, Esendere Sınır Kapısı’ndaki hareketliliğin büyük ölçüde durduğunu söyledi. Tekin, mevcut koşulların devam etmesi halinde birçok esnafın iflas tehlikesiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
“Esendere Kapısı Hakkâri ekonomisinin can damarı”
Bölgedeki gerilimlerin Hakkâri ekonomisinde ciddi daralma yarattığını ifade eden Tekin, İran sınırındaki Esendere Gümrük Kapısı’nın kent ekonomisi açısından kritik önemde olduğunu kaydetti.
Gerilim öncesinde kapıda günlük 2 ila 3 bin arasında giriş-çıkış yaşandığını belirten Tekin, İran’daki gelişmeler nedeniyle uygulanan kısıtlamaların ticari hayatı durma noktasına getirdiğini söyledi.
Tekin, “Şu anda geçişler büyük ölçüde çifte vatandaşlar ve ülkelerine dönen vatandaşlarla sınırlı. Günübirlik ticaret yapan, sınır ticaretine bağımlı esnaf çok ciddi zarar gördü. Belirsizlik ortamı ticareti neredeyse tamamen durdurdu” dedi.
“Binlerce ailenin geçim kaynağı etkilendi”
Esendere Sınır Kapısı’nın yalnızca ticari değil, sosyal açıdan da bölge için hayati rol oynadığını dile getiren Tekin, düzenli geliri olmayan binlerce ailenin geçimini sınır ticaretinden sağladığını vurguladı.
Kapıdaki kısıtlamaların devam etmesinin hem esnafı hem de bölge halkını mağdur ettiğini ifade eden Tekin, yerel ekonomide ciddi bir daralma yaşandığını söyledi.
“Göç dalgası hızlanabilir”
Hakkâri’de işsizlik oranının Türkiye ortalamasının yaklaşık iki katı seviyesinde olduğunu belirten Tekin, kentte genç nüfus oranının yüksek olmasına rağmen istihdam alanlarının yetersiz kaldığını ifade etti.
Sanayi yatırımlarının sınırlı olması nedeniyle gençlerin uzun süredir batı illerine göç ettiğini kaydeden Tekin, sınır kapılarının bölgedeki gençler için önemli bir gelir kapısı olduğunu söyledi.
Tekin, “Esendere Sınır Kapısı’ndaki kısıtlamalar sürerse işsizlik daha da artar. Bu durum yoksulluğu derinleştirir ve göçü hızlandırır” diye konuştu.
Derecik Kapısı’nda araç geçişi hâlâ yok
Derecik (Rubarok) Sınır Kapısı’nın mevcut durumda yalnızca yaya geçişlerine açık olduğunu söyleyen Tekin, altyapı eksiklikleri nedeniyle araç geçişlerinin yapılamadığını belirtti.
Geçişlerin sadece hafta içi mesai saatlerinde gerçekleştiğini ifade eden Tekin, kapının 7 gün 24 saat hizmet verebilmesi ve araç geçişlerine açılması için Ticaret Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunduklarını aktardı.
Tekin, hafta sonu geçişlerinin başlamasına yönelik olumlu gelişmeler olduğunu ancak henüz resmi bir takvim açıklanmadığını söyledi.
“IKBY ile ticaret için büyük potansiyel var”
Derecik Sınır Kapısı’nın mevcut haliyle ticari faaliyetler açısından oldukça sınırlı kaldığını belirten Tekin, şu an yalnızca yolcuların beraberinde getirdiği ürünlerle sınırlı bir hareketlilik yaşandığını ifade ederek şunları söyledi:
“Derecik Sınır Kapısı hâlihazırda yalnızca yaya geçişlerine açık olduğu için ticari faaliyetler oldukça sınırlıdır. Şu an sadece yolcu beraberinde getirilen ürünlerle sınırlı bir hareketlilik söz konusudur. Oysa bu kapı, yüksek ticari potansiyele sahiptir. Altyapının tamamlanması, modern bir gümrük sahasının oluşturulması ve araç geçişlerine açılması halinde, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi ile ticari ilişkiler önemli ölçüde gelişebilir. Bununla birlikte, bölgenin turizm potansiyeline de ciddi katkı sağlayacaktır.”
Yüksekova TSO Başkanı Özdemir: “Sınır kapıları bölgenin ekonomik geleceğini belirleyecek”
Hakkâri Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanı Muharrem Tekin’in ardından değerlendirmelerde bulunan Yüksekova Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Salih Özdemir de İran ve Irak’a açılan sınır kapılarının bölge ekonomisi açısından stratejik önemde olduğunu söyledi.
Özdemir, Esendere ve Derecik sınır kapılarının mevcut kapasitesinin artırılması, lojistik altyapının güçlendirilmesi ve bürokratik süreçlerin kolaylaştırılması halinde Yüksekova’nın bölgesel bir ticaret merkezi haline gelebileceğini belirtti.
“Esendere Doğu Anadolu’nun en donanımlı kapılarından biri”
Esendere Sınır Kapısı’nın 2013 yılında TOBB ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı iş birliğiyle modernize edildiğini hatırlatan Özdemir, kapının 56 bin metrekarelik alanda hizmet verdiğini söyledi.