Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Bölgesi İdaresi Dışındaki Kurdistani Bölgeler Kurulu tarafından hazırlanan rapora göre, Diyala’da Baas rejiminin politikaları sonucu Kürt nüfusu 20 yıllık bir süreçte yüzde 20 oranında azaldı.
Kürdistan Bölgesi İdaresi Dışındaki Kurdistani Bölgeler Kurulu, Diyala iline bağlı Kurdistani bölgelerdeki demografik değişim ve 14. Madde’nin uygulama sürecine ilişkin kapsamlı bir rapor yayınladı.
Rapor, 1957 yılından günümüze kadar bölgedeki nüfus yapısındaki keskin değişimleri istatistiklerle ortaya koyuyor.
20 yılda yüzde 20'lik düşüş
Raporda yer alan nüfus sayımı verilerine göre, 1957 yılında Diyala genelinde Kürtlerin oranı yüzde 37, Arapların oranı yüzde 56, Türkmenlerin oranı ise yüzde 4,3 seviyesindeydi.
Ancak 1977 yılına gelindiğinde bu tablo tamamen değişti.
20 yıllık süre zarfında Kürt nüfusu yüzde 10,7’ye gerileyerek yüzde 20’lik bir kayıp yaşarken, Arap nüfusu sistematik yerleştirme politikalarıyla yüzde 87’ye yükseldi.
Baas rejiminin "Araplaştırma" politikaları kapsamında sadece Xaneqin ilçesinde 238 köy boşaltılarak yıkıldı. Bu durum 53 binden fazla Kürt vatandaşının yerinden edilmesine yol açtı.
1987 verilerinde Xaneqin ve Celawla
1987 yılı genel nüfus sayımı verilerine göre ise demografik müdahale ilçelere şu şekilde yansıdı:
Xaneqin: Kürtler yüzde 45,8, Araplar yüzde 49,5.
Celawla (Gulala): Kürtler yüzde 12,9, Araplar yüzde 85,2.
Sadiye: Kürtler yüzde 16,8, Araplar yüzde 87,8.
Raporda, 1968-1997 yılları arasında Hanekin ve çevresinde Kürt nüfusunun yıllık ortalama 204 kişi azaldığı, buna karşın Arap nüfusunun yılda ortalama 597 kişi arttığı kaydedildi.
2024 nüfus projeksiyonu
2024 yılı verilerine dayandırılan projeksiyona göre, Xaneqin’in nüfusu 260 bin 907 kişiye ulaştı ve bu rakam Diyala il toplamının yüzde 13,49’unu oluşturuyor.
Raporda ayrıca Mendeli, Baladruz ve Şereban bölgeleri de demografik takip altındaki Kurdistani bölgeler arasında sayıldı.
140. Madde Ofisi'nde 'temsil' sorunu
16 Ekim 2017 olaylarının ardından Xaneqin’deki 140. Madde Ofisi başkanlığının Kürtlerin elinden alındığı hatırlatıldı.
Rûdaw’a konuşan Xaneqin Milletvekili Nazık Ahmed, "Şu an ofisin başında bir Arap bulunuyor. Bu durum 140. Madde’nin uygulanmasını doğrudan etkiliyor; tazminat alanların büyük çoğunluğu Kürtler değil, Araplar oluyor" dedi.
Arapların yerleştirilmesi
Raporda, 140. Madde kapsamında 31 Aralık 2006 tarihine kadar olan bir yıllık süreçte, Diyala’ya yerleştirilmiş olan 808 Arap ailenin (5 bin 666 kişi) asıl yerleşim yerlerine döndüğü belirtildi.
Geri dönenlerin büyük çoğunluğu Divaniye ve Meysan illerine nakledildi.
Buna karşın, 2003-2006 yılları arasında 9 bin 732 Kürt aile Xaneqin’e geri dönerken, 4 bin 73 aile ise çeşitli nedenlerle ilçeyi terk etmek zorunda kaldı.
Celawla ve Sadiye uyarısı
Milletvekili Nazık Ahmed, Celawla’nın ilçe yapılması ve Sadiye’nin buraya bağlanması yönündeki girişimlere karşı uyarıda bulundu.
Ahmed, "Bu adımın durdurulması için Başbakanlığa resmi talepte bulunduk. Eğer bu gerçekleşirse, Celawla ve Sadiye’de Arap çoğunluğu kalıcı hale gelecek ve Kürt etkisi tamamen kırılacaktır" ifadelerini kullandı.