Sosyal medyada milyonlarca kez paylaşılan ve "Kurmancî" kelimesini dünya lügatine sokan "Here Gulê" şarkısının mimarları ilk kez konuştu. Yapay zeka ile oluşturulan "Hiva" karakterinin arkasında, babasından kalan 40 yıllık tamburuyla teknolojiye reng katan maskeli bir diaspora genci var.
Her şey Almanya’nın Stuttgart kentinde, bir trafik ışığında bekleyen otomobilin içinde başladı. Luwam Mesfin ve Barış Korkmaz (Paix) adlı iki gencin, yapay zeka kullanarak yarattıkları "Hiva" adlı karaktere söylettikleri Kürtçe şarkıyı TikTok’ta paylaşmasıyla, dünya çapında bir "Kürtçe müzik fırtınası" koptu.
Kısa sürede milyonlarca izlenmeye ulaşan şarkı, Brezilya’dan Japonya’ya kadar hiç Kürtçe duymamış kitleleri Kurmancî tınılarıyla dans ettirdi.
Yapay zeka mı insan mı?
Şarkının bu kadar sevilmesinin ardındaki en büyük gizem, sesin sahibi olan "Hiva" karakteri. Hiva, aslında gerçekte yaşamayan, yapay zeka ile oluşturulmuş bir figür. Ancak tasarımcıları Luwam ve Barış, bunun sadece bir "komut" işi olmadığını vurguluyor.
Projenin beyni Luwam Mesfin, durumu şöyle özetliyor: "Hiva’nın o ham ve özgün sesini bulmak için haftalarca uykusuz kaldık. Amacımız, sesi duyulmayan kültürlerin sesi olmaktı."
Maskenin arkasındaki dev isim: Paix
Şarkının müzikal dehası olan ve sahne adı Paix (Fransızca "Barış") olan Barış Korkmaz, aslında müzik dünyasına yabancı bir isim değil. 14 yaşından beri profesyonel müzik yapan Korkmaz; Mero, Azad, Capital Bra gibi dünyaca ünlü Alman rap yıldızlarıyla çalışmış, büyük film projelerinin (Haps) müzik koordinatörlüğünü üstlenmiş bir isim.
Beş farklı enstrüman çalabilen sanatçı, neden maske taktığını şu sözlerle açıklıyor:
"Halkımın ve ezilen tüm halkların barış içinde yaşadığı o günü görene kadar yüzümü göstermeyeceğim. Maske benim için saklanmak değil, bir duruştur."
40 yıllık tamburla teknolojinin buluşması
Barış Korkmaz, yapay zekanın sanatı öldürdüğü iddialarına, babasından yadigar kalan 40 yıllık kadim tamburuyla yanıt veriyor. Melodileri bizzat kendisi besteleyen ve enstrümanları kendisi çalan sanatçı, "Teknoloji sadece bir kalıp, o kalıba ruhu üfleyen biziz. Babamdan kalan bu tamburun tınılarını yapay zeka ile birleştirerek 21. yüzyılın kalbine dokunuyoruz" dedi.
"Zindan u Jiyan" yolda
"Project 144" çatısı altında çalışmalarını yürüten ekip, "Gulê"nin başarısının bir tesadüf olmadığını kanıtlamaya kararlı.
Önümüzdeki hafta "Zindan u Jiyan" (Zindan ve Yaşam) adlı yeni şarkılarını yayınlamaya hazırlanan ikili, Kürt kültürünü evrensel bir dille dünyaya anlatmaya devam edecek.
Diaspora gençliğine mesaj
Başarılarının temelinde çok çalışmak ve köklerine bağlılık olduğunu belirten Paix, Avrupa’daki Kürt gençlerine de seslendi:
"Bize önyargıyla bakanlara bilimle, sanatla ve başarılarımızla cevap vermeliyiz. İyi örnek olmalı ve her yere barışı taşımalıyız."
Hemin Abdullah: Birkaç haftadır bir Kürtçe şarkı dünyayı kasıp kavuruyor; "Kurmancî Here Gulê". TikTok’ta, Instagram’da, evlerde, arabalarda, sokaklarda, her yerde bu şarkı dinleniyor. Birçok kişi, "yapay zekâ ile yapıldığı için ilgi çekici değil" dese de onlar da bu şarkıyı dinliyor. Birçok kişi bu şarkıyı kimin yaptığını merak ediyor. Acaba bir genç bilgisayar başında birkaç kelime yazdı da bu şarkı mı çıktı -ki bunu herkes yapabilir- yoksa bu şarkının arkasında bir sanat ve bir hikâye mi var? Bugün, bu şarkıyı yaratan sanatçının yanına geldik. Sadece Kürtlerin değil, diğer milletlerin de dinlediği "Kurmancî Here Gulê"nin mimarı... Sahne adı Paix. Birazdan gerçek ismini de öğreneceksiniz. Gördüğünüz gibi maskesiyle, omzunda Kürdistan ve Almanya bayraklarıyla bugün konuğumuz. Biz de onun misafiriyiz. Ben "Kurmancî Here Gulê" diyemem, "Kurmancî Herê Birê" (Kardeş git/yürü) diyeceğim.
Paix: İyi akşamlar. Benim adım Paix ve Dersimliyim. Kurmancîm çok iyi değil ama Kürtçe ve Almancayı karıştırarak anlatmaya çalışacağım. Çünkü burada büyüdüm. Ailem asimilasyonun çok yoğun olduğu bir bölgedendi ama ben Kürt köklerimi asla unutmamaya çalıştım.
Hemin Abdullah: Kürt dili için çok büyük bir iş yaptın. Kürtçe konuşmak istemeyen birçok kişi şimdi senin şarkını dinliyor ve "Kurmancî" kelimesini tekrar ediyor. Neler hissediyorsun?
Paix: Başta şok oldum ama çok mutluyum. Şarkı yayımlandığı günden beri kalbim çok hızlı çarpıyor. Gelen o güzel mesajlardan çok etkilendim. Bize destek olan herkese teşekkür ederim. Elbette devam edeceğiz.
Hemin Abdullah: Şarkının arkasındaki hikâye nedir? Bu fikir nasıl doğdu?
Paix: Biz çok uzun süre kusursuz bir ses bulmak için arayışa girdik ve üzerinde çalıştık. Sonra bir isim bulduk: Hiva. Birçok şarkı yaptık ama en iyisini seçip yayımladık.
Hemin Abdullah: Ne kadar zamanınızı aldı? Bazıları bir web sitesine sadece bir komut (prompt) veriyorsun ve bitiyor diyor.
Paix: Eğer bu kadar kolay olsaydı, binlerce benzer şarkı yapılırdı. Biz sadece o sesi bulmak için iki haftadan fazla, her gün saatlerce arama yaptık ve denedik. "Kurmancî Herê Güle"nin altı farklı versiyonunu yaptık ve en sonunda yayımladığımız bu versiyonu seçtik.
Hemin Abdullah: Neden bu altıncı versiyonu seçtiniz?
Paix: Çünkü bu doğrudan kalbe dokunuyordu. Dinlediğimde vücudum ürperdi. Eşim dinleyince, "Vay, işte budur!" dedi. Sonra hemen TikTok'ta paylaştık.
Hemin Abdullah: Paylaştın ve "Bakalım kim izleyecek" dedin. Bir Pazar akşamı paylaştığında şok olduğunu söyledin. O "şok anını" bize anlatır mısın?
Paix: Odama geçmiştim. Arkadaşım beni çağırdı ve "Bak, sayfayı güncelledim ve birden 50 bin izlenme oldu!" dedi. Biraz sonra tekrar güncelledik, 10 bin daha arttı. O an algoritmanın işini yaptığını anladık. Herkes paylaşıyordu. İnsanlar, "Hiva kim? Nereli? Hiva bir kız mı yoksa Hiva ben miyim?" diye soruyordu. Üzerimize bir sel gibi geldi.
Hemin Abdullah: Güldüğünü duyabiliyorum ama seni göremiyorum. Neden maske takıyorsun? Bunun arkasındaki hikâye nedir?
Paix: Hayattaki hedefleri gerçekleştirene kadar yüzümü göstermek istemiyorum. Bu hedeflerden biri; barış içinde yaşamak ve artık ne halkımın ne de diğer halkların ezildiğini görmemek. O vakte kadar yüzümü göstermeyeceğim.
Hemin Abdullah: Barış yakın mı peki?
Paix: Umarım barış en kısa zamanda gelir. Her gün bunun için dua ediyorum. Ayrıca "Project 144" aracılığıyla, sesi duyulmayanların sesi olmak istiyoruz.
Hemin Abdullah: Sadece Kurmancî mi müzik yapmaya karar verdiniz yoksa diğer dillerde de olacak mı? Çünkü İngilizce çalışmalarınız da var.
Paix: Elbette birinci önceliğimiz Kürtçe. Ama İngilizce müzik de yapmak istedik çünkü o dünya dili. Sadece Kürt toplumuna değil, sesimizi tüm dünyaya duyurmak istiyoruz.
Hemin Abdullah: Ailenin de Kürt ve sanat geçmişi var. "Kürt olmak" senin için ne kadar önemli?
Paix: Çok önemli. Dilimiz, kültürümüz, dinimiz ve halkımız hep kovalandı, ezildi. Ben Barış Korkmaz adıyla doğdum; Barış yani "Aşitî". İsmime saygı duymak istiyorum. Ülkemi ve halkımın gülüşünü özlüyorum çünkü binlerce yıldır kovalanıyoruz. Buna dahil olup bir şeyler yapmak istiyorum. Kürtçe yaşamak istiyorum; hayatım, yemeğim, aşkım her şeyim Kürtçe olsun istiyorum. Kürdistan barış demektir.
Hemin Abdullah: Projeniz sadece "Kurmancî Herê Güle" miydi yoksa üzerinde çalıştığınız yeni şeyler var mı?