ÖZEL RÖPORTAJ- SAMER’den 16 ilde dev anket: ‘Süreç güvensizlik kıskacında’

Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (SAMER), 2-5 Mayıs 2026 tarihleri arasında Kürt nüfusunun yoğun olduğu 16 ilde (Diyarbakır, Urfa, Van, Batman, Mardin, Şırnak, Ağrı, Adıyaman, Muş, Siirt, Bitlis, Hakkari, Kars, Bingöl, Dersim ve Iğdır) toplam 1.506 kişiyle yüz yüze görüşerek "Barış ve Demokratik Toplum Süreci"ne dair en kapsamlı kamuoyu araştırmalarından birine imza attı.
SAMER’in 16 ilde gerçekleştirdiği kapsamlı saha araştırması, Kürt kamuoyunun barış sürecine dair yaklaşımını gözler önüne serdi.

Katılımcıların yarısına yakını sürecin sağlıksız ilerlediğini düşünürken, yüzde62’lik kesim çözüm için sorumluluğun iktidarda olduğunu vurguluyor. Saha sonuçlarını Rûdaw’a değerlendiren Yüksel Genç, “Güvensizliği kırmanın yolu, gerekçeleri ortadan kaldırmaktır” dedi.
Kürt kamuoyunda ‘temkinli’ bekleyiş
Araştırma sonuçlarına göre; bölgedeki yurttaşların sürece yaklaşımı “temkinli ve sınırlı bir güvene” dayanıyor. "Barış ve müzakere sürecinin sağlıklı ilerlediğini düşünüyor musunuz?" sorusuna katılımcıların yüzde 47,5’i “Hayır” yanıtını verirken, “Evet” diyenlerin oranı yüzde 30,2’de kaldı. Katılımcıların yüzde 22,3’ü ise sürecin “Kısmen” sağlıklı yürüdüğü kanaatinde.
Sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için öncelikli sorumluluğun kimde olduğuna dair soruda ise oklar devleti gösteriyor. Katılımcıların yüzde 62,3’ü "Hükümet"i, yüzde 23,4’ü ise "Meclis"i birincil aktör olarak işaret ediyor. Muhalefeti sorumlu tutanların oranı yüzde 5,7 iken, Abdullah Öcalan diyenler yüzde 4,9, PKK diyenler ise yüzde 2,7 olarak ölçüldü.
En büyük engel: Somut adım atılmaması ve umut hakkı
Sürecin neden tıkandığına dair verilen yanıtlarda "somut adımların atılmaması" yüzde 36,3 ile ilk sırada yer alıyor. Bunu yüzde15,5 ile "Hükümetin sorumluluklarını yerine getirmemesi" izliyor. Ayrıca, bölge halkının yüzde 50,5’i, PKK lideri Abdullah Öcalan için gündeme gelen "umut hakkı"nın henüz sağlanmamış olmasının süreci yavaşlattığı görüşünde.
Siyasal ve Sosyal Araştırma Merkezi Koordinatörü Yüksel Genç, araştırmanın tüm detaylarını ve Kürtlerin sürece dair beklentilerini Rûdaw’dan Ferdi Sak’a anlattı:
Rûdaw: En son çözüm sürecine dair çok önemli bir araştırma yayınladınız. 16 Kürt ilinde Kürt kamuoyunun yüzde 47,5’lik bir bölümü sürecin sağlıklı yürümediğini düşünüyor. Bize sonuçlardan ve Kürtlerin sürece dair beklentilerinden bahsedebilir misiniz?
Yüksel Genç: Mayıs ayında gerçekleştirdiğimiz saha araştırmamız, 10-16 Kürt ilinde gerçekleşti; Bakur (Kuzey) hattında. Çalışmamız; seçmen davranışları ve sürece toplumun, Kürtlerin yaklaşım ve algılarını ölçmek amacıyla gerçekleşti.
Çalışmamıza göre sahadakilerin, Kürt toplumunun daha doğrusu, büyük bir kısmında sürece dönük güvensizliği koruduğu; sürecin başarıya ulaşacağına dair temkinliliğin henüz yüksek olduğunu ve sürece dönük sorumluluk adreslerinin hâlâ hükümete dönük olarak tariflendiğini ölçtük.
Çalışmamıza göre katılımcılarımızın yüzde 48’e yakını – 47,5 gibi bir rakam – sürecin sağlıksız ilerlediğini düşünüyor. Yüzde 30 gibi bir rakam ise sürecin sağlıklı ilerlediğini söylüyor. ‘Kararsızım’ ve ‘kısmen’ diyenlerle birlikte düşünüldüğünde, çok önemli bir kısmının -yarıdan fazlası gibi- sürecin sağlıksız yürüdüğüne dair kanaatinin yüksek olduğunu ölçtük.
Yine yüzde 26.6 gibi bir kesim sürecin olumlu sonuçlanabileceğine, ama yüzde 28 gibi bir kesimin de sürecin olumsuz sonuçlanacağına inandığını; ancak en büyük kitlenin kararsız olduğunu, ‘kararsız’ ve ‘kısmen’ diyenlerden oluştuğunu gördük. Bu da sürecin olumlu sonuçlanacağına dair toplumsal iknanın ve beklentinin düşük olduğunu bize söylüyor.
Sürecin ilerleyebilmesi için öncelikli sorumluluğun kime düştüğüne dair sorularımıza gelen yanıtlara bakıldığında; yüzde 60’ları aşan bir oranın hükümeti ve neredeyse her dört kişiden birinin ise Meclis’i sorumluluk hanesi olarak, aktör olarak işaret ettiğini gördük. Bu bize şunu düşündürdü: Bu sürecin ilerleyebilmesi için hükümet, iktidar ve Meclis, yani devlet kanadına işaret ediliyor olması; icra organlarının, özellikle yasama organının işaret ediliyor olması, sürecin yasama ve yürütme açısından bir krizle karşı karşıya olduğunu ve sorumluluğun bu organlar nezdinde yerine getirilmediğini düşündürdü.