Irak'ın Mart 2026'daki petrol ihracat hacmi, önceki aylara kıyasla keskin bir düşüş yaşadı. Bunun temel nedeni, 7 Mart'tan bu yana Hürmüz Boğazı üzerinden dünya pazarlarına petrol sevkiyatının yapılamamasıdır.
Hürmüz Boğazı'ndaki durumun mevcut haliyle devam etmesi halinde, Irak'ın toplam petrol ihracatı ve elde ettiği gelir her geçen gün daha da azalacaktır. Zira hem petrol fiyatlarında yaşanan düşüş hem de alternatif ihraç yollarının taşıdığı yüksek maliyetler bu durumu tetiklemektedir. Şu anki tabloda, toplam üretim kapasitesinin yalnızca yedide biri Hürmüz Boğazı'na alternatif güzergahlardan ihraç edilebilmektedir.
Geçtiğimiz ay, petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde seyretmesi, Irak'ın ihracat hacmindeki düşüşü bir nebze olsun telafi etmesini sağladı. Ancak, ekonomisi neredeyse tamamen petrol gelirlerine ve dolayısıyla gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine bağımlı olan bu sistemin uzun vadede ayakta kalması oldukça zor. Çünkü Irak'ın Hürmüz Boğazı'nı kullanmadan günlük olarak ihraç edebileceği petrol miktarı, en iyimser senaryoda bile yarım milyon varili bulmamaktadır.
ABD ve İsrail'in İran ile yaşadığı çatışmalar, 28 Şubat'ın ilk saatlerinde başlayıp 8 Nisan'a kadar sürdü. Bu süreç, 8 Mart itibarıyla Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından resmi olarak deniz trafiğine kapatılmasına ve özellikle petrol tankerlerinin hedef alınma riskinin ortaya çıkmasına yol açtı.
ABD ile İran arasında 8 Nisan'da sağlanan ateşkesin ve ardından İslamabad'da gerçekleştirilen 21 saatlik müzakerelerin ardından, Boğaz'ın yeniden ne zaman açılacağı veya mevcut kapalılık durumunun ne kadar süreceği henüz netlik kazanmadı. Öte yandan, bazı raporlar, Pakistan'daki müzakereler sürerken Irak ve Suudi Arabistan petrolünün Çin bayrağı taşıyan gemilerle Boğaz'dan geçiş yaptığını öne sürüyor.
ABD ve İsrail'in İran'la yaşadığı çatışmadan bir ay önce, yani Şubat 2026'da Irak Milli Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO), hem deniz hem de boru hattı üzerinden günlük ortalama 3,56 milyon varil petrol ihraç ediyordu. Ancak mart ayında bu rakam günlük 580 bin varile kadar geriledi. Rakamlarla ifade etmek gerekirse; şubat ayında toplam ihracat 99,87 milyon varil iken, mart ayında sadece 18 milyon varilde kaldı.
Irak'ın geçen ayki petrol ihracatı son 17 yılın en düşük seviyesindeydi
Irak Milli Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) Genel Müdürü Nizar Şatri'nin açıklamasına göre, "Irak'ın Mart 2026'daki toplam petrol ihracatı yaklaşık 18 milyon varil oldu." Bu rakam, ilgili ayda günlük ortalama 580 bin varil ihracat yapıldığına ve varil başına yaklaşık 105 dolar gelir elde edildiğine işaret ediyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin devam etmesi ve Irak'ın tankerlerle taşıdığı petrolü Asya, Avrupa ve Amerika'daki alıcılarına ulaştıramaması durumunda, bu ayki petrol ihracat hacminin geçen aya kıyasla daha da düşmesi öngörülüyor. Savaş sürecinde, özellikle de çatışmaların başlangıcından 7 Mart'a kadar olan dönemde, SOMO yaklaşık 12 milyon varil petrolü gemilere yükleyip Hürmüz Boğazı üzerinden alıcılarına ulaştırmayı başarmıştı.
Irak'ın ihracat hacminin bu denli keskin bir düşüş yaşaması, Ocak 2011'den Mart 2026'ya kadar geçen süreçte bir ilk niteliği taşıyor. Koronavirüs pandemisinin başladığı ve küresel ulaşımın durma noktasına gelerek petrole olan talebin azaldığı aylarda dahi günlük ihracat 2,8 milyon varil seviyesindeyken, Mart 2026'da bu rakam 580 bin varile kadar geriledi. Bu miktarın yaklaşık üçte biri de Kürdistan Bölgesi üzerinden geçen boru hattı sayesinde gerçekleşebildi.
Irak'ın aylık petrol ihracatı (Milyon varil/günlük)
Savaş ve Irak'ın aylık petrol gelirleri
Nizar Şatri'nin verdiği bilgilere göre, Mart ayındaki gelir, Şubat ayındaki toplam gelirin yaklaşık %28'ine tekabül ediyor. Şubat ayında petrol ihracatından 6,81 milyar dolar gelir elde eden Irak'ın, Mart ayındaki kazancının 1,96 ila 2 milyar dolar civarında olması bekleniyor.
2011-2026 yılları arasındaki aylık gelir tablosunda da görülebileceği gibi, Irak'ın 2026'daki petrol ihracat gelirleri Nisan 2020 ile benzerlik gösteriyor. Ancak önemli bir fark var: Bu yılın Mart ayında günlük ihracat 580 bin varil iken, Nisan 2020'de bu rakam 3 milyon 438 bin varildi. Bu durum, gelirin ihracat miktarından ziyade varil fiyatına bağlı olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
Irak'ın Nisan 2026 petrol ihracat gelirlerinin Mart ayına göre daha da düşmesi muhtemel. Zira hem petrol fiyatları gerilemiş durumda hem de İran'ın izin vermesine rağmen Hürmüz Boğazı üzerinden ihracat hacmi henüz normale dönemedi.
