Diyarbakır (Rûdaw) - Araştırmacı ve dilbilimci Zana Farqini, seçmeli Kürtçe derslerinin (Kurmanci ve Kirmancki/Zazaki) Kürt halkının mücadelesinin bir sonucu olduğunu ve bir "lütuf" olarak verilmediğini söyledi. Farqini, Kürt dili üzerindeki asimilasyonun tehlikeli bir boyuta ulaştığı uyarısında bulunarak, "Asimilasyon yavaş değil, bir atın dörtnala koşması gibi ilerliyor" dedi.
Türkiye’de ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri için Yaşayan Diller ve Lehçeler kapsamında sunulan Kürtçe seçmeli ders süreci devam ediyor.
Aileler ve öğrenciler, 20 Şubat'a kadar ders tercihlerini yapabiliyor.
Seçmeli ders kampanyalarının yoğunlaştığı bir dönemde, dilbilimci Zana Farqini, Diyarbakır’da Rûdaw muhabiri Abdulselam Akıncı’nın konuğu oldu.
Farqini, dilin mevcut durumu, seçmeli ders süreci ve devletin bu konudaki politikalarına dair önemli değerlendirmelerde bulundu.
“Kürtçenin bir statüsü olmalı ve çocuklar bu dille eğitim görmelidir.”
Farqini, seçmeli ders hakkının kolay elde edilmediğini vurgulayarak, bu hakkın yıllar süren emek ve çalışmanın bir ürünü olduğunu belirtti.
Farqini şöyle konuştu:
"Bunun bir kazanım ve Kürt halkının mücadelesinin sonucu olduğuna inanıyorum. Kimse bu hakkı bize iyi niyetiyle ya da gönlünden koparak vermedi; bu, mücadele sayesinde kazanıldı. Ancak Kürtlerin asıl meselesi sadece seçmeli ders değildir.
Kürtlerin temel talebi, bu dilin tehlike altından kurtarılması, eğitim alanında köklü ve yasal bir güvenceye kavuşturulması, anayasada bir hak olarak garanti altına alınmasıdır. Yani bu dilin bir statüsü olmalı ve çocuklar bu dille eğitim görmelidir."
Kürtçe çocuklar için yabancı bir dile dönüştü
Kürtçe üzerindeki büyük tehlikeye ve bölge kentlerindeki toplumsal değişime dikkat çeken Farqini, dilin eğitim dili olmaması durumunda nesiller arası aktarımın koptuğunu ifade etti.
Farqini, "Bakur’da Kürtçenin durumuna baktığımızda, dezavantajlı bir konumda olduğunu görüyoruz. Çünkü artık ev içinde bile dil korunmuyor ve yaşatılmıyor. Çocukların yeniden dillerine dönme imkanı kalmıyor veya bu durum zorlaşıyor" dedi.
Asimilasyon dörtnala ilerliyor
Asimilasyonun hızını tanımlamak için "dörtnala koşan at" metaforunu kullanan Farqini, şu ifadeleri kullandı:
"Dildeki bu kopuş, çocuklarda Kürtçe dil ve kültür refleksinin oluşması açısından büyük bir tehlikedir. Uzmanlar bu yüzden çocukların en baştan Kürtçe öğrenmesi gerektiğini söylüyor. Sosyo-linguistik (toplumdilbilimsel) araştırmalar tehlikenin büyüklüğünü gösteriyor. Çocuklar ve gençler bu dili konuşmuyor, anne ve babalar çocuklarına bu dili öğretmiyor. Bir milletin çocukları ve gençleri kendi dilleriyle büyümüyorsa, bu asimilasyonun hafif bir şekilde değil, bir atın dörtnala gitmesi gibi hızlı ilerlediği anlamına gelir."
Kürtçe derslerin önündeki engeller
Kürtçe dersini seçen öğrenci sayısındaki düşüklüğe de değinen Farqini, devlet politikalarına ve mevcut eksikliklere dikkat çekti.
Farqini, nedenleri şu şekilde sıraladı:
"Bunu üç sebebe bağlıyorum. Birincisi, devletin ve eğitim kurumlarının tutumudur. Devlet imkan sağlamış görünüyor, bu hak resmen var ancak derslerin seçimi ve öğretmen atamaları sırasında engeller çıkarılıyor. 'Öğretmen yok' denilerek sınıflar açılmıyor ve bu şekilde önü kesiliyor. Kağıt üzerinde bir hak var ama pratikte ellerinden geldiğince engel oluyorlar."
“Mücadele iki yönlü yürütülmeli”
Zana Farqini, Kürtlere mevcut haklarına sahip çıkma ve daha büyük haklar için mücadeleyi sürdürme çağrısında bulundu.
Farqini sözlerini şöyle tamamladı:
"Kürt halkının kendi duruşu da çok önemlidir. Bunun meşru bir hak olduğunu bilmeliyiz. Kürtler seçmeli derslere sahip çıkmalıdır. Ancak temel talep, Kürtçenin resmiyet kazanması, yani bir statüye kavuşması olmalıdır. Kürt halkının bu konudaki mücadelesi iki yönlü yürütülmelidir: Bir yandan kazanılmış haklardan yararlanmak, diğer yandan ise hak ve özgürlük alanını genişletmek. Anadilinde eğitim talebi kitlesel bir şekilde dile getirilmeli ve bu mücadele devam etmelidir."
