Haber Merkezi - Alman hükümeti şekerli gazlı içeceklerden vergi alınmasını planlıyor. Destekleyenler bunun sağlıklı beslenme için önemli olduğunu savunurken, eleştirenler yeni yükler getireceğini belirtiyor.
Şeker vergisi fikri Almanya'da yıllardır tartışılıyor. İngiltere gibi bazı ülkeler şekerli içeceklere vergi getirdi. Almanya'da ise şimdiye kadar tüketicilerin "sağduyusuna" güvenildi. Sonuçta şekerin sağlıksız olduğu ve obezite ile diyabete yol açabileceği biliniyor.
Ancak şimdi Almanya’da da şeker vergisi getirilmesi planlanıyor. Bunun arkasında kamuya bağlı sağlık sigortalarının mali sıkıntıları da bulunuyor. Şeker vergisi, bu sigortaların finansmanını istikrara kavuşturmaya yönelik uzman komisyonun sunduğu 66 öneri arasında yer alıyor. Almanya Sağlık Bakanı Nina Warken başlangıçta bu öneriyi tasarruf planına dahil etmedi, ancak prensipte böyle bir vergiye destek verdi.
Somut olarak ne planlanıyor?
Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) partisinin yönettiği Almanya Sağlık Bakanlığı'nın yasa taslağına göre, şekerli içeceklere yönelik verginin 2028 yılında yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Elde edilecek ek gelirler kamuya bağlı sağlık sigortalarına aktarılacak. Ancak vergi belirli bir amaca bağlı olacak. Hristiyan Birlik (CDU/CSU) partileri parlamento grubundan çekinceler dile getirildiği için tasarıda değişiklik yapılması da mümkün.
Almanya'da birkaç hafta öncesine kadar şeker vergisinin gündeme gelmesi öngörülmüyordu. Şubat ayında CDU parti kongresinde Schleswig-Holstein eyalet teşkilatının şekerli içeceklerden vergi alınması önerisi reddedilmişti. Eyalet Başbakanı Daniel Günther ise parti yönetiminden "şeker vergisi yeşil dayatmacı politikadır" eleştirisiyle karşılaşmıştı.
Şeker vergisinden ne kadar gelir sağlanabilir?
Almanya'da şeker vergisi uygulanması halinde yaklaşık 450 milyon euro ek gelir sağlanacağı tahmin ediliyor. Bazı hastalıkların önlenmesi sayesinde kamuya bağlı sağlık sigortalarının ise orta ve uzun vadede yılda 20 ila 170 milyon euroya kadar ilave tasarruf sağlayabileceği öngörülüyor.
Almanya'da şeker tüketimi ne kadar?
Şeker beynin önemli bir enerji kaynağı olarak görülse de belirleyici olan tüketilen miktar. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), günlük 50 gramdan az, ideal olarak ise 25 gramın altında "serbest şeker" tüketilmesini öneriyor. Serbest şeker; gıdalara üretici veya tüketici tarafından eklenen şekerleri ve bal, şurup ya da meyve sularında doğal olarak bulunan şekeri kapsıyor.
Almanya'da bu sınır belirgin şekilde aşılıyor. Max Rubner Enstitüsü'nün verilerine göre, kadınlar günde ortalama 61 gram, erkekler ise 78 gram şeker tüketiyor. Özellikle şekerli içecekler obezite, tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve diş çürüklerinin başlıca nedenleri arasında görülüyor. 200 mililitrelik bir porsiyon içecek 20 ila 34 gram serbest şeker içeriyor.
Gıda kalitesi, tüketici hakları ve güvenli beslenme konularında bağımsız denetimler yapan Foodwatch'ın analizine göre, Almanya, Batı Avrupa'nın en büyük 10 ülkesi arasında şekerli içecek tüketiminde ilk sırada yer alıyor. Kişi başına yıllık tüketim 125 litre.
Diğer ülkelerde durum ne?