هۆشداریی تووند لە سندووقی دراوەوە؛ جەنگ ئابووریی عێراق بەرەو پاشەکشەی زۆر دەبات

ئەو ژمارانەی ئەم هەفتەیە بڵاوکراونەتەوە، باس لە چیرۆکێکی داڕمانی خێرا دەکەن، سندووقی نێودەوڵەتیی دراو ئێستا پێشبینی دەکات کۆی بەرهەمی ناوخۆیی (GDP) عێراق بە رێژەی 6.8% لە ساڵی 2026دا پاشەکشە بکات، ئەمە تەواو پێچەوانەی پێشبینییەکانی پێشتری ئەو دامەزراوەیە لە مانگی یەکی ئەمساڵدا، بە گەشبینییەوە لەسەر ئابووریی عێراق دەیگوت بەڕێژەی 3.6% گەشە دەکات و پێشبینی دەکرا ببێتە پێنجەم گەورەترین ئابووریی عەرەبی. "شۆکی جەنگ" بە کردەیی ملیارەها دۆلار لە ئابووریی ئەو وڵاتەی سڕیوەتەوە، ئەو ساڵانە باشەی چاوەڕوان دەکرا بۆ عێراق، ئێستا گۆڕدراوە بۆ ساڵانێک بە ناچاری دەست بە داهات و خەرجییەکانیەوە بگرێت.

لە سەرانسەری رۆژهەڵاتی نێوەڕاست و باکووری ئەفریقا، پێشبینییەکان بۆ دۆخی ئابووریی وڵاتان، بە هەمان شێواز تەمومژاوییە، چاوەڕوان دەکرێت گەشەی ئابووریی ئەو ناوچەیە بۆ تەنها 1.1% لە ساڵی 2026دا دابەزێت، ئەوە لە کاتێکدایە گەشەی ساڵی رابردوو 3.2% بووە، ئەم دابەزینەی 2.1 % ـیە، گوزارشت لە کاریگەری راستەوخۆی جەنگ دەکات هۆکارەکەش روونە؛ زنجیرەکانی دابینکردن تێکدەچن و بازاڕەکانی وزە ناسەقامگیرییەکی بێوێنە بەخۆیانەوە دەبینن، هەرچەندە سندووقی نێودەوڵەتیی دراو هیوایەکی بنەڕەتی بۆ بووژانەوەی 4.8% لە ساڵی 2027دا دەهێڵێتەوە، بەڵام ئەم بووژانەوە خێرا و تووندە بە تەواوی بەستراوەتەوە بە ئاساییبوونەوەی گواستنەوەی وزە لە تەنگەی هومرزەوە، کە کەس بە دروستی نازانێت کەی ئاسایی دەبێتەوە.

بۆ عێراق، قەیرانەکە لە بنەڕەتدا پەیوەستە بە جوگرافیا و ژێرخانەوە، وەکو هەناردەکارێکی سەرەکیی نەوت و هاوردەکارێکی سەرەکی کاڵا، مانەوەی وڵاتەکە بەستراوەتەوە بە هەناردەکردنی نەوتی خاو، راپۆرتەکەی IMF ئاماژە بەوە دەکات "کەمبوونەوەی بەرهەمهێنان و هەناردەکردن" هۆکاری سەرەکین بۆ داڕمانی کۆی بەرهەمی ناوخۆیی عێراق، هاوکات لەگەڵ داخرانی تەنگەی هورمز، رێڕەوەکانی هەناردەکردنی باشووری عێراق شادەماری بودجەی نیشتمانین لە جیاتی ئەوەی سەرمایە بن، بوونەتە بارگرانی.

سندووقی نێودەوڵەتیی دراو بە روونی کاریگەرییەکە بۆسەر عێراق، ئێران، کوێت و قەتەر وەکو "بەرچاوتر" پۆلێن دەکات، لەکاتێکدا دراوسێکانی وەک سعودیە و ئیمارات رووبەڕووی هەڵسەنگاندنی "کەمتر گرنگ" دەبنەوە، ئەم جیاوازییە تا رادەیەکی زۆر بەهۆی هەبوونی رێڕەوی جێگرەوەی هەناردەکردنە، لەکاتێکدا گەشەی سعودیە لە ساڵی 2026دا بە رێژەی 1.4% کەمکراوەتەوە بۆ 3.1%، بەڵام توانای ئەو وڵاتە بۆ بازدان بەسەر تەنگەی هورمزدا لە رێگەی بۆرییەکانی دەریای سوورەوە، پاڵپشتییەکی ستراتیژی پێدەبەخشێت، عێراق ئەو رێڕەوەشی هەیەتی کە بۆری نەوتی کوردستان-جەیهانە ناتوانێ قەرەبووی ئەو دۆخەی بۆ بکاتەوە.