رووداو دیجیتاڵ
بەپێی داتاکانی ناوەندەکانی وزە، لەنێویاندا ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە، هەتا کۆتایی نیسانی 2026، هەناردەکردنی نەوتی خاوی ئەمریکا گەیشتووەتە ئاستێکی پێوانەیی نوێ، کە بە 5.2 بۆ 5.44 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا مەزەندە دەکرێت. ئەم بەرزبوونەوە مێژووییە دوای ئەو پچڕانی هەناردەکردنەی نەوت لە کەنداو دێت کە بەهۆی جەنگی ئێرانەوە دروستبوو.
بەهۆی داخرانی کردەیی تەنگەی هورمز، کە نزیکەی 20%ی دابینکردنی نەوتی جیهانی پەکخستووە، کڕیارە نێودەوڵەتییەکان، بەتایبەت لە ئاسیا و ئەورووپا، بە شێوازێکی بەرفراوان روویان لە نەوتی شەیڵ یان نەوتی بەردینی ئەمریکی کردووە.
ئەم گۆڕانکارییە وایکردووە تێکڕای هەناردەی وزەی ئەمریکا، بە بەرهەمە پاڵاوتراوەکانیشەوە، لە ناوەڕاستی نیساندا بگاتە ئاستێکی مێژوویی 12.9 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، لە کاتێکدا راپۆرتەکان باس لەوە دەکەن 68 کەشتیی نەوتهەڵگری بەتاڵ بەرەو بەندەرەکانی کەناراوی کەنداوی ئەمریکا چوون بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییەی لە بەرهەمهێنانی نەوتی کەنداو سەریهەڵداوە.
هۆکاری سەرەکیی ئەم زیادبوونە تێکەڵەیەکە لە کەمیی جیۆپۆلیتیکی و جیاوازیی نرخ. دوای هەڵگیرسانی جەنگ، ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە دۆخەکەی وەک "گەورەترین پچڕانی دابینکردن لە مێژوودا" پێناسە کرد، کە تێیدا زیاتر لە 10 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا لە بەرهەمهێنانی کەنداو لەکارکەوتووە.
بابەتی پەیوەندیدار
لە کاتێکدا نرخە جیهانییەکانی نەوتی خاوی برێنت 90 دۆلاری تێپەڕاند و بۆ ماوەیەکی کورت لە مانگی ئاداردا گەیشتە 120 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک، نەوتی تەکساسی ئەمریکی بەهۆی کۆنترۆڵی نرخە ناوخۆییەکان و هەڵکشانی بەرهەمهێنانی ناوخۆیی بە هەرزانی ماوەتەوە.
ئەم جیاوازییەی نرخ هانی بازاڕەکانی ئاسیای داوە کە کڕینی نەوتی خاوی ئەمریکا بە رێژەی 82% زیاد بکەن، لە کاتێکدا پاڵاوگەکانی ئەورووپا هاوردەکردنی گازوایلیان لە ئەمریکاوە دوو هێندە زیاد کردووە بۆ قەرەبووکردنەوەی پچڕانی نەوتی رووسیا و رۆژهەڵاتی نێوەڕاست.
گۆڕانکارییە ئامارییەکانی پێش و دوای سەرهەڵدانی جەنگی ئێران لە 28ی شوبات، وێنای گۆڕانکارییەکی بەرچاو لە کەرتی وزەی ئەمریکادا دەکەن. پێش شەڕەکە، تێکڕای هەناردەی نەوتی خاوی ئەمریکا لە کانوونی دووەمی 2026 نزیکەی 3.9 ملیۆن بەرمیل بوو لە رۆژێکدا، و بەرهەمهێنانیش لە دەوروبەری 13.2 ملیۆن بەرمیل جێگیر بوو. لەو کاتەوەی شەڕ دەستی پێکردووە، بەرهەمهێنان بۆ 13.4 ملیۆن بەرمیل بەرزبووەتەوە، چونکە حکومەتی ئەمریکا یەدەگە فریاگوزارییەکانی بەکارهێنا و هانی بەرهەمهێنانی شەیڵی دا.
لە هەمان کاتدا، بەکارهێنانی ناوخۆیی رووبەڕووی گوشارێکی کەمبوونەوە بووەتەوە بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی کە لە مانگی ئازارەوە زیاتر لە 1.16 دۆلار بۆ هەر گالۆنێک زیادی کردووە. ئەمەش لە کاتێکدایە، قەبارەی هەناردەکردن نزیکەی 40% فراوان بووە بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییە نێودەوڵەتییەکان.