هەڵبژاردنە نێوخۆییەکانی بەریتانیا و چارەنووسی ستارمەر

لە شەڕی جیهانی دووەمەوە تاوەکو ئەمڕۆ ئەوە یەکەمین جارە کە حکومەتی شانشینی یەکگرتوو زۆر راشکاوانە دژی سیاسەتی دەرەکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوەستێتەوە، کە بەشداری نەکرد لە شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران دا، ئەم کارەش درزێکی زۆری خستە نێوان بەریتانیا و ئەمریکا و لە ماوەی شەڕەکەدا دۆناڵد ترامپ بەردەوام هێرشیدەکردە سەر ستارمەر و حکومەتەکەی، بەڵام هەردوو پارتی چاکسازی و پارێزگاران هەر لە یەکەم ساتی دەستپێکردنی شەڕەکە لەگەڵ ئەوەبوون کە دەبێ ئێمەش شانبەشانی ئەمریکا و ئیسرائیل بەشداربین لەم شەڕەدا. هەرچەندە ستارمەر لەوانەیە راستبووبێت لەم سیاسەتەدا، بەڵام دیسانیش لەوانەیە بووبێتە توڕەکردنی بەشێک لە دەنگدەرە راڕاکان کە لەوانەیە وەک کاردانەوەیەک پێنج شەممە دەنگ بە هەردوو پارتی چاکسازی و پارێزگاران بدەن.

بەر لە هەر هەڵبژاردنێک هەموو پارتە سیاسییەکان مانیفێستۆی(بەڵێننامەی) هەڵبژاردن رێکدەخەن و بڵاویدەکەنەوە بەڵێن بە دەنگدەر دەدەن کە ئەم بەڵێنانە لە ماوەی حوکمڕانیدا جێبەجێبکەن.

بۆ نموونە: پارتی لێبراڵ دیموکرات لە مانفێستۆی هەڵبژاردنی 2010 بەڵێنیان بە دەنگدەر دا کە نەهێڵن پارتی پارێزگاران کرێی خوێندنی زانکۆکان لە 3000 پاوەندەوە بەرزبکەنەوە بۆ 9000 پاوەند، بەڵام دوای هەڵبژاردن چوونە پاڵ پارتی پارێزگاران و سەرۆکی پارتەکە کە ناوی نیک کلێگ بوو و کرایە جێگری سەرۆکوەزیران و لەجیاتی ئەوەش یەکەم کار کە کردیان لەنێو حکومەت دا ، بریتیبوو لە بەرزکردنەوەی کرێی خوێندنی زانکۆکانیان لە 3000 بۆ 9000 پاوەند، رێک بە پێچەوانەی ئەو بەڵێنەی بە دەنگدەریان دابوو! 

بەڵام لە هەڵبژاردنی 2015 دا دەنگدەر لە شانشینی یەکگرتوو تۆڵەی ئەو درۆیەیان لە پارتی لیبڕال دیموکرات کردەوە و لە 57 کورسی لە 2010 دابەزین بۆ تەنیا 8 کورسی لە 2015دا.

هەر بەم پێوەرەش، پارتی کار کۆمەڵێک بەڵێنی زۆر گەورەی بە دەنگدەری ئەم وڵاتە دابوو، گرنگتریانیان بەرزنەکردنەوەی باج بوو، بەڵام ئەوانیش بەڵێنەکەیان شکاند و باجیان بەرزکردووە و بێکارێ لە بەرزترین ئاستە، سەرجەم کێشەکان زۆر لە جاران گەورەتربوونە، بۆیە پێشبینی دەکرێت دەنگدەران ئەم پارتەش داخ بکەن و دەنگ بە پارتی چاکسازی، سەوز و پارتەکانی دیکە بدەن، بەڵام پیشبینی ناکرێت پارتی پارێزگارانی تێکشکاو جارێ بتوانێت بەهێزببێتەوە.

ئەگەر ئەم پێشبینییانە راست دەرچوون، لەوانەیە یەکەمین کەس سەرۆکوەزیران باجی ئەم دۆڕانە بدات، سەرەڕای ئەوەی لە مانگی تەممووزی 2024 گەورەترین سەرکەوتنی تۆمارکرد. لەوانەیە ستارمەر دوای ئەم دۆڕانە چاوەڕوانکراوە ناچاربکرێت دەست لەکار بکێشێتەوە.

 بۆریس جۆنسنی سەرۆکی پارتی پارێزگاران و سەرۆکوەزیران رێک وای بەسەرهات، لە 2019 گەورەترین سەرکەوتنی هەڵبژاردنی تۆمارکرد، بەڵام لە 2022دا ناچارکرا دەست لەکار بکێشێتەوە.

لە کاژێر 10ی شەوی پێنجشەممە 07-05-2026، سندووقەکانی دەنگدان دادەخرێن و دەگوازرێنەوە بۆ هۆڵی شارەوانییەکان بۆ جیاکردنەوەی دەنگەکان بەدەست بەدرێژایی شەو تاوەکو بەیانی رۆژی هەینی دەرئەنجامەکان دەردەکەون و براوە و دۆڕاو ئاشکرا دەبن.

* 12 ساڵە ئەندامی شارەوانی شاهانەی کنزنگتن و چێڵسی – لەندەنە. لە سێ هەڵبژاردنی 2014، 2018 و 2022بردوویەتییەوە و جێگری پارێزگار و سەرۆکی ئۆپۆزیسیۆن بووە لەم شارەوانییەدا.