گەورەترین پاشەکشەی کەرتی نەوت لە مێژووی نوێی عێراق دا

رۆژانی سەرەتای ئایاری 2026 بڕی هەناردەکردن لە نێوان 330-680 هەزار بەرمیل بووە، لە مانگی رابردوودا بەتێکڕا رۆژانە نزیکەی 310 هەزار بەرمیل بووە. ئەو بڕەشی ئێستا بەرهەمدێت دابەزیووە بۆ 1.6 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، کە پێش جەنگ سەروو 4 ملیۆن بەرمیلی رۆژانە بوو. 

سەرەڕای ئاگربەستی نێوان ئەمریکا و ئێران، بەرهەمهێنان و هەناردەکردنی نەوتی عێراق و هەرێمی کوردستان هێشتا نەگەڕاوەتەوە بۆ ئاستی پێش جەنگ. ئەگەر ئاستی بەرهەمهێنان لە نێوەڕاست و باشووری عێراق بەهۆی نەبوونی دەرچەی هەناردەکردنەوە ئاسایی نەبووبێتەوە، ئەوا لە هەرێمی کوردستان بەهۆی ئەو مەترسییانەوەیە، کە لەلایەن گرووپە چەکدارەکانی عێراقەوە (بەرەی مقاوەمە) دروست کراون و هێشتا ماون، زۆربەی کۆمپانیا بیانییەکان دەستیان بە بەرهەمهێنانی نەوت نەکردووەتەوە. 

بەردەوامی دۆخی نادیاری جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران و نەبوونی کۆنترۆڵی دەوڵەتی فیدراڵی بەسەر گرووپە چەکدارەکان لە عێراق، وایکردووە کەرتی نەوت و گاز گەورەترین پاشەکشە بکات لە مێژووی نوێی عێراق و دەیان پرۆژەی گەورەی ئەم کەرتە، کە بڕیاربوو وەبەرهێنانی تێدا بکرێت راگیرا، وەکو کارکردن لەو کێڵگانەی لە گەڕی پێنج پڵەس و شەشی نەوت و گازی عێراق بە کۆمپانیا نێوخۆیی و بیانییەکان درا. هەروەها ئەو گرێبەستانەی هەرێمی کوردستان لە ئایار 2025دا لەواشنتن، بۆ وەبەرهێنان لە کێڵگەی گازی میران و تۆپخانە واژۆی کرد.  

بەردەوامی ئەم دۆخەی ئێستا بۆ بەرهەمهێنان و هەناردەکردنی نەوت لە رۆژانی داهاتوو بە روونی دەردەکەوێت، کاتێک داهاتی مانگانە کەمتر دەبێت لە 1 ملیار دۆلار، ئەمەش لەکاتێکدا تەنیا بۆ خەرجییەکانی مووچەی فەرمانبەران، خانەنشینی و چاودێری کۆمەڵایەتی، مانگانە پێویستی بە 7.63 تریلیۆن دینار، یان 5.8 ملیار دۆلارە. 

بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوتی عێراق لە نیسانی 2026دا نزیکەی نیوەی نیسانی 2004 بووە. 

بەپێی راپۆرتی عێراق ئۆیل لە مانگی نیسانی 2026 دا، بەتێكڕا هەناردەی نەوتی عێراق کەمبووەتەوە بۆ 310 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا، لەکاتێکدا لە نیسانی 2004دا حکومەتی کاربەڕێکەری عێراق لەدوای رووخانی رژیمی بەعس بەچەند مانگێک توانرا هەناردەکردنی نەوت بگەڕێنرێتەوە سەروو 1 ملیۆن بەرمیلی رۆژانە.  

بەپێی داتاکانی کۆمپانیای بە بازاڕکردنی نەوتی عێراق سۆمۆ لە مانگی ئاداری 2026دا، کۆی نەوتی هەناردەکراو 18.6 ملیۆن بەرمیل بووە، کە رۆژانە 599 هەزار بەرمیل دەکات. لەکاتێکدا مانگێک پێشووتر سەروو 3.6 ملیۆن بەرمیل بووە لە رۆژێکدا.

لەرووی بەرهەمهێنانەوە، بەپێی ئاماری فەرمانگەی زانیاریی وزەی ئەمریکا (EIA)، مانگی ئادار 2026 عێراق و هەرێمی کوردستان 1.6 ملیۆن بەرمیل نەوتیان بەرهەمهێناوە و نزیکەی 599 هەزار بەرمیلی هەناردەکردووە، لەو بڕەی هەناردەکراوە، نزیکەی 41 هەزار بەرمیلی نەوتی کێڵگەکانی کەرکووک و 89 هەزار بەرمیلی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان بووە. 

عێراق و هەرێمی کوردستان لە رۆژی 1ی ئایار 329 هەزار و لە رۆژی 2ی ئایاردا 683 هەزار بەرمیلیان هەناردە کردووە، ئەمەش نیشانی دەدات کە هەناردەی نەوتی عێراق لە ماوەی ئاگربەست کەمتر بووە لە ماوەی جەنگ، چونکە لە دوای 8ی ئادارەوە ژمارەیەکی زۆر کەم لەو کەشتیانەی نەوتی عێراقیان گواستووەتەوە بە تەنگەی هورمزدا تێپەڕبوون.