بە کردەوەى بەغدا مەکەن

دەستپێکردنى جەنگى ئەمریکا و ئیسرائیل بەرامبەر ئێران، جیاواز لە هەموو وڵاتانى دیکەى ناوچەکە عێراقى خستووەتە هەستیارترین دۆخەوە. وەک حیکمەتێک هەیە دەڵێ لە نێوان ژیان و مردندا تاڵە موویەکى باریک هەیە، ئەم دۆخە بۆ عێراق بەو جۆرەیە لەنێوان بەسەلامەتى رزگاربوون و وێران بوونى وڵاتەکەدا تاڵە موویەکى باریکتر هەیە کە باریکترە لە تاڵى ئاوریشم. 

پێشتر لە چۆنێتى مامەڵەکردن و بەڕێوەبردنى مەلەفى کورد لە بەغدا، ئەوەم گوتووە ئەم نەوە تازەیەى شیعە لە حوکمڕانى لە دەسەڵاتدارەکانى پێشووترى عێراق (بیژیترن)، دەزانن چۆن پرسى کورد وەک نەتەوەیەکى بێماف و خاک داگیرکراو لە بۆتەى خواست و کێشەى زۆر بچووکدا لەقاڵب بدەن، کورد و راى گشتى کوردستان و عێراق بە شتى زۆر لاوەکییەوە سەرقاڵ بکەن و ئەسڵى کێشەکە لە بیرى خەڵک ببەنەوە. بەڵام ئەم چرکەساتەى عێراقى پێدا تێپەڕدەبێت، ئەوەى سەلماند زۆر لەوە کۆڵەوارترن بە کەسانى سیاسى و دەوڵەتمەدار بیانچوێنیت، دیارە ئەوەى پەیوەست بە مامەڵە لەگەڵ کێشەى کورد کردوویانە عەقڵى خۆیان نەبووە، بەڵکو وەک راسپێردراوێک لە شوێنى دیکەوە فەرمانیان پێکراوە چى بکەن و چى نەکەن، ئەمان تەنیا فەرمانیان جێبەجێکردووە.

شەڕێکى ماڵوێرانکەر رووى لە ناوچەکە کردووە، سەرەتاکەى دیارە، بەڵام کەس نازانێ کۆتاییەکەى چۆن دەبێت. ئەمریکا و ئیسرائیل بە تووندترین شێوە و بە بەکاربردنى باشترین و پێشکەوتووترین تەکنەلۆجیاى سەربازى لە ئێران دەدەن، ئێران وەک پەلەقاژەى مەرگ زیاتر لە 10 وڵاتى ناوچەکەى بە ئامانج گرتووە و دەیەوێ پەلکێشى ناو جەنگەکەیان بکات. سەربارى ئەوەى بە هەموو یاسا و رێسایەکى نێودەوڵەتى و بە هەموو پێوەرێک ئەوەى ئێران دەیکات دەستدرێژییە بۆ سەر ئەو وڵاتانە و بە دیاریکراوى وڵاتانى کەنداو، بەڵام هیچ کام لەو وڵاتە عەرەبییانە نەکەوتوونەتە ناو داوى ئێرانەوە، رۆژانە نەک هەر ژێرخانى وڵاتەکانیان بەڵکو شوێنى نیشتەجێبوونى هاووڵاتییەکانیشیان دەکرێتە ئامانج، بەڵام هێشتا هەر لە هەوڵى ئەوەدان بە زیانى کەمتر لێى بچنە دەرەوە، چونکە دەزانن بە بوون بە تەرەفى سەرەکى جەنگەکە، چى وێرانەییەک چاوەڕوانیان دەکات. لە کاتێکدا وڵاتانى کەنداو پێکەوە نزیک بە 400 لە پێشکەوتووترین فڕۆکەى جەنگى و باشترین تەکنەلۆجیاى سەربازییان هەیە. هەروەها پێکەوە و هەریەکەشیان بەجیا چەندین هاوپەیمانى و گرێبەستیان لەگەڵ وڵاتانى زلهێزى جیهان هەیە بۆ ئەوەى هەرکاتێک مەترسى کەوتە سەریان، بەرگرییان لێبکەن، بەڵام هێشتاش ئامادەنین دەست بۆ ئەو چەکە بەرن، چونکە نایانەوێ لەوە زیاتر تێوەبگلێن. 

بەڵام عێراق لە رووی سیاسى و ئابووریى و ژێرخان و تواناى سەربازییەوە بەراورد بە دەوڵەتانى کەنداو، وەک چەقەڵێکى گەڕ وایە، ئەگەر هاوپەیمانى نێودەوڵەتى و ئەمریکا دەستى لێبەردات بەرگەى هەفتەیەکى گرووپێکى هاوشێوەى داعش ناگرێت، کەچى بەبێ هیچ هۆکار و پاساوێکى رەوا خەریکە وڵاتەکە لە جەنگێکى ماڵوێرانکەر تێوە دەگلێنێت. محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیران، پێدەچێت چیرۆکى سەرهەڵدان و شەڕى داعشى باش نەخوێندبێتەوە، رەنگە هێشتا درکى بە مەترسیی هێنانی 5 هەزار چەکدارى داعشى زیندانیکراو بۆ بەندینخانەکانى عێراق نەکردبێت. دیارە باڵەکەى دیکەى داعش نابینێت لە سووریا وەک هەڕەشەیەک بەدیار عێراقەوە. رەنگە وەک فیلمى کارتۆن لە مەجەراى نزیک سێ ساڵەى شەڕى ئیسرائیل دواى 7ـى ئۆکتۆبەر و کەوتنى یەک لەدواى یەکى داشەکانى بەرەى مقاوەمە بڕوانێت وا بێباکانە گوێى بە تکا و داواى کەس نەدا کە هاواریان دەکرد رێگە لەوە بگرێت عێراق نەبێتە بەشێک لەو جەنگەى پەیوەندى بە عێراقەوە نییە. تەنانەت لەناو باڵاترین بنەماڵە و هێزە سیاسییەکانى شیعەى عێراقدا (موقتەدا سەدر) چەندین جار هاوارى بەگوێی نابیستى دەسەڵاتدا، بەڵام باکیان بە هیچ نەبوو تا جەنگ گەیشتووەتە بەر دەرگەیان و سەرپشککراوون لەوەى دەرگە بەڕووى ئەو شەڕە چاوەڕوانکراوە ماڵوێرانکەرەدا دادەخەن، یان دەیهێننە ناو ماڵى عێراقەوە.

جێى داخ و نیگەرانییە کە هەست بەوە ناکرێت دەسەڵاتدارانى بەغدا هیچ هەستى بەرپرسیارێتییەکیان هەبێت بەرامبەر بە مێژوو، بەرامبەر بە گەلانى عێراق، بەرامبەر بە داهاتووى نەوەکانى خۆشیان. بەرژەوەندییە نیشتمانى و باڵاکانى عێراقیان وەک کارتى قومار خستووەتە دەستى چەند گرووپ و کەسێکى بەرژەوەندیخوازى بێدەربەست لەوەى چى بەسەر وڵاتەکەدا دێ، خەریکە دەرگاى دۆزەخ بە رووى عێراقدا دەکەنەوە.