رووداو دیجیتاڵ
بەهای لیرەی تورکی بەرامبەر دۆلاری ئەمریکی لە دابەزین بەردەوامە و ریکۆردێکی نوێی نەرێنی تۆمارکرد. پسپۆڕێکی ئابوورییش دەڵێت، ئەگەر رێکارەکانی بانکی ناوەندی نەبووایە، ئێستا نرخی یەک دۆلار گەیشتبووە 50 لیرە.
رۆژی دووشەممە، 27ـی نیسانی 2026، بەهای لیرەی تورکی ئاستێکی دیکەی لە دابەزین تۆمارکرد و یەک دۆلاری گەیشتە 45.02 لیرە. ئەم دابەزینە حکومەتی تورکیای ناچار کردووە پەنا بۆ رێکاری جیاواز ببات بۆ کۆنترۆڵکردنی بازاڕ.
تورگای تورکەر، پسپۆڕی ئابووری لە تورکیا، لە کاتی بەشداریکردنی لە بووڵتەنی کاژێر 09:00ـی رووداو کە شێخ فاتیح پێشکێشی دەکرد، رایگەیاند: "رێکارەکانی بانکی ناوەندی تورکیا رێگرییان لە هەرەسهێنانی زیاتری لیرە کردووە. ئەگەر بەکارهێنانی یەدەگی دۆلار و زێڕ نەبووایە، بەهای هەر دۆلارێک 50 لیرەی تێدەپەڕاند."
بەپێی راپۆرتی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی (IMF)، بانکی ناوەندی تورکیا ستراتیژیی "دابەزاندنی هێواش و کۆنترۆڵکراو" پەیڕەو دەکات؛ ئەوەش لەپێناو راگرتنی هاوسەنگی لەنێوان سوودی بانکی (کە 40%ـە) و رێژەی هەڵاوسان کە لە ئاستی 51%دا چەقیووە.
جگە لە هۆکارە ناوخۆییەکان، ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییەکانی ناوچەکە کاریگەریی راستەوخۆیان لەسەر دراوی تورکیا هەبووە.
بابەتی پەیوەندیدار
پەککەوتنی هاتووچۆ لە تەنگەی هورمز، کە 20%ـی نەوتی جیهانی پێدا تێپەڕ دەبێت، تورکیای رووبەڕووی تەنگژەیەکی گەورە کردووەتەوە.
تورکیا نزیکەی 99%ـی گازی سرووشتی و 92%ـی نەوتەکەی هاوردە دەکات، بۆیە بەرزبوونەوەی نرخی وزە بەهۆی کێشەکانی تەنگەی هورمزەوە، لیرەی زیاتر بێهێز کردووە.
تورگای تورکەر دەڵێت، یەکێک لە رێکارە کاریگەرەکانی حکومەت بۆ کەمکردنەوەی گوشارەکان، مامەڵەکردن بووە بە زێڕ؛ بە شێوەیەک حکومەت بە زێڕ قەرزی بەخشیوە و بە زێڕیش وەریگرتووەتەوە بۆ ئەوەی خواست لەسەر دۆلار کەم بکاتەوە.
داتاکانی بانکی جیهانی ئاماژە بەوە دەکەن هەر زیادبوونێکی 10 دۆلاری لە نرخی بەرمیلێک نەوتی برێنت، ساڵانە 4 ملیار دۆلار زیان بە باڵانسی بازرگانیی تورکیا دەگەیێنێت.
هاوکات ململانێکانی ناوچەی کەنداو تێچووی دڵنیایی (تەمین)ی کەشتییەکانی 900% زیاد کردووە. ئەمەش وایکردووە نرخی کاڵاکان لە ناوخۆی تورکیا بەرز ببێتەوە و لیرە ببێتە "بەرگریی یەکەم" بۆ هەڵگرتنی باری ئەم شۆکە ئابوورییە سەختە.