رووداو دیجیتاڵ
وێنە مانگە دەستکردەکان دەرکەوتنی پەڵەیەکی گەورەی نەوت لە نزیک دوورگەی خارکی ئێران ئاشکرا دەکەن؛ بەپێی خەمڵاندنەکان نزیکەی 80 هەزار بەرمیل نەوت رژاوەتە نێو دەریا و مەترسیی کارەساتێکی ژینگەیی گەورە لە ئارادایە کە هەڕەشە لە ئاوی خواردنەوەی ملیۆنان کەس دەکات.
وێنە نوێیەکانی مانگە دەستکردەکان کە ئاژانسی "ئەسۆشێتد پرێس" بڵاویكردوونەتەوە، پەڵەیەکی تاریک و گەورەی نەوت لە کەناراوەکانی رۆژئاوای دوورگەی خارک نیشان دەدەن. ئامی دانیال، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای "ویندوارد" بۆ هەواڵگری دەریایی رایدەگەیێنێت، خەمڵاندنە سەرەتاییەکان ئاماژە بە رژانی نزیكەی 80 هەزار بەرمیل نەوتی خاو بۆ نێو ئاوەکانی کەنداو دەکەن.
هێرشی ئەمریکا یان کۆنیی ژێرخان؟
هۆکاری دزەکردنی ئەو بڕە زۆرەی نەوت لە گرنگترین دەروازەی هەناردەکردنی نەوتی ئێران (خارک)، مشتومڕێکی زۆری ناوەتەوە. هەندێک لە چاودێران باس لەوە دەکەن رەنگە دامەزراوەکان بەهۆی هێرشی ئاسمانیی ئەمریکاوە زیانیان بەرکەوتبێت، بەڵام پێنتاگۆن تاوەکو ئێستا هیچ لێدوانێکی فەرمیی لەو بارەیەوە نەداوە.
لە بەرامبەردا، بەشێک لە شارەزایانی دەریایی دەڵێن وێنەکان دەریدەخەن کە دزەکردنەکە پێش دەستپێکردنی نوێترین خولی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئەمریکا بووە، ئەمەش گومانەکان بەرەو کۆنیی ژێرخانی نەوتی ئێران یان "کارێکی تێکدەرانە" دەبات.
مەترسییە ژینگەییەکان؛ 48 کاژێری هەستیار
نینا نۆیل، پسپۆڕی ئۆپەراسیۆنە نێودەوڵەتییەکانی قەیران لە رێکخراوی (گرینپیس) دەڵێت، هەرچەندە ئێستا مەترسییەکە بۆ سەر وشکانی کەمە، بەڵام هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە ئاراستەی با و تەوژمەکانی ئاو.
بابەتی پەیوەندیدار
هۆشداریش دەدات کە تەنانەت ئەگەر نەوتەکە نەگاتە کەناراوەکانیش، زیانێکی کوشندە بە هەمەچەشنیی بایۆلۆژیی نێو دەریا دەگەیێنێت.
لە کاتێکدا حکومەتی ئێران بێدەنگیی هەڵبژاردووە و زانیاریی وردی بڵاونەکردووەتەوە، چاودێرە نێودەوڵەتییەکان تەنیا پشت بە وێنەی مانگە دەستکردەکان دەبەستن بۆ چاودێریکردنی دۆخەکە.
گرنگترین زانیارییەکان لەبارەی رووداوەکە:
- 80,000 بەرمیل: بڕی ئەو نەوتەی کە مەزەندە دەکرێت رژابێتە نێو دەریا.
- 71 کیلۆمەتر دووجا: ئەو رووبەرەی کە پەڵە نەوتەکە تاوەکو ئێستا دایپۆشیوە.
- 90%ی هەناردە: دوورگەی خارک تەنیا شوێن نییە، بەڵکو 90٪ی هەناردەی نەوتی ئێرانی لێوە دەکرێت.
- 2 کیلۆمەتر لە کاژێرێکدا: خێرایی جووڵەی پەڵە نەوتەکە بەرەو ئاوەکانی سعودیە، قەتەر و ئیمارات.
- 100 ملیۆن کەس: مەترسی لەسەر 25 وێستگەی شیرینکردنی ئاو هەیە کە ئاوی خواردنەوەی ئەم ژمارە زۆرە لە خەڵک دابین دەکەن.
- 48 کاژێر: ئەو ماوەیەی کە لەبەردەم تیمەکانە بۆ رێگری لە گەیشتنی پەڵە نەوتەکە بە ژینگە هەستیارەکانی نێو کەنداو.