رووداو دیجیتاڵ
100 ساڵ لەمەوبەر، جەنگ جیاواز بوو. سوپاکان بە هێواشی جووڵەیان دەکرد، پەیوەندییەکان بە ئامێری بێتەل (رادیۆ) بوون و زانیاریی هەواڵگری لە رێگەی سیخوڕەکان یان نامەی نهێنییەوە دەهاتن و دەچوون. سەرکردەکان لەسەر مێزێکی تەختە نەخشەیەکی کاخەزیان دادەنا و بە پێنووس هێڵ و بازنەیان دەکێشا بۆ ئەوەی بزانن دووژمن چی دەکات.
تەنانەت لە جەنگە جیهانییەکانیشدا، شەڕ پشتی بە قەبارە دەبەست: سەربازی زیاتر، تانکی زیاتر و چەکی زیاتر، بەڵام ئەمڕۆ، ئاسۆیەکە بە تەواوی گۆڕاوە.
لە قەبارەی گەورەوە بۆ پێکانی ورد
شەڕی سەردەم خێراتر و وردترە. تاوەکو دێتیش، نەبینراوتر و شاراوەتر دەبێت. درۆنەکان لە ئاسمانەوە چاودێری دەکەن، مانگە دەستکردەکان بە راستەوخۆ بچووکترین جووڵە دەبینن و سیستمی سایبەری نامەکان دەدزن پێش ئەوەی بگەنە جێ. ئێستاش، ژیریی دەستکرد هاتووەتە نێو ئەم هاوکێشەیەوە و بە بێدەنگی شێوازی جەنگ و بڕیاردان لەنێو شەڕدا دەگۆڕێت.
بە بەکارهێنانی کامێرای چاودێری و زانیاریی زۆر، سوپاکان ئێستا دەتوانن روخساری کەسەکان بە ژمارە تەلەفۆنەکانیانەوە ببەستنەوە، جووڵەکانیان بزانن و زۆر بە خێرایی ئامانجەکانیان بپێکن.
جەنگ وەک پرسی داتاکان
کاتێک پێشڤەچوون و پاشڤەچوون لە جەنگدا پشت بە داتاکان دەبەستێت، سرووشتی ململانێکان دەگۆڕێت. دووژمنەکەت چیدیکە تەنیا سوپایەک نییە لە بەرامبەرت بێت، بەڵکو کۆمەڵێک زانیارییە (وەک ناو، روخسار، تۆماری پەیوەندییەکان و شوێنی هاتووچۆ).
لێرەدا ژیریی دەستکرد دەتوانێت لە چەند خولەکێکدا هەزاران کەس بپشکنێت و ئامانجەکان بۆ لێدان دەستنیشان بکات.
بەڵام ئەمە بێ کۆسپ و تەگەرە نییە. ئەگەر ئەو زانیارییانەی بە سیستەمەکە دەدرێن هەڵە یان ناتەواو بن، ئەنجامەکەی کارەساتبار دەبێت. رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ هۆشداری دەدەن کە ئەم بڕیارە خێرایانەی کۆمپیوتەر دەتوانێت ببێتە هۆی کوژرانی خەڵکی سڤیل.
بۆ نموونە، لە جەنگی رووسیا و ئۆکراینادا، ئۆکراینا سیستەمی ناسینەوەی روخساری بەکارهێناوە بۆ ناسینەوەی سەربازە رووسەکان و بەستنەوەیان بە هەژمارەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیان.
بابەتی پەیوەندیدار
کۆمپانیاکانی وەک (Palantir) کامێرا و بەرنامەی کۆمپیوتەرییان دابین کردووە بۆ شیکردنەوەی خێرای زانیارییەکانی گۆڕەپانی جەنگ.
کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆجیا دێنە نێو جەنگەوە
لەم نێوانەدا، رێککەوتنی کۆمپانیاکانی وەک (OpenAI) لەگەڵ پێنتاگۆن گرنگ دەبێت.
لە رابردوودا، تەکنەلۆجیای سەربازی تەنیا لەلایەن کۆمپانیا تایبەتەکانی دروستکردنی چەکەوە بەرهەم دەهێنرا، بەڵام ئێستا ئەو کۆمپانیایانەی کە بەرنامە و سیستمی ژیریی دەستکرد بۆ خەڵکی ئاسایی دروست دەکەن، وەک مایکرۆسۆفت، ئەمازۆن و گووگڵ، بوونەتە بەشێک لە ژێرخانی سەربازی.
کێ سیستمەکە جڵەو دەکات؟
ئەمە پرسیارێکی گەورە دروست دەکات: کاتێک سوپا پشت بە تەکنەلۆجیای کۆمپانیایەکی تایبەت دەبەستێت، کۆنتڕۆڵی سەرەتا و کۆتایی لە دەستی کێدایە؟
حکومەت سیستمەکە بەکاردەهێنێت، بەڵام کۆمپانیاکە دیزاینی دەکات و مەرجی بەکارهێنانی دادەنێت. بۆ نموونە، OpenAI دەڵێت نابێت ئامرازەکانی بۆ چاودێریکردنی بەکۆمەڵی خەڵکی ئاسایی یان دروستکردنی چەکی خۆکار بەکاربهێنرێن، بەڵام ئەمانە تەنیا "یاسای کۆمپانیا"ن نەک یاسای نێودەوڵەتی و دەکرێت بە تێپەڕبوونی کات بگۆڕدرێن.
تێکەڵبوونی تەکنەلۆجیای سڤیل و سەربازی
ئەو بەرنامانەی ژیریی دەستکرد کە یارمەتیت دەدەن ئیمەیڵێک بنووسیت یان وێنەیەک دروست بکەیت، دەتوانن لەنێو سوپادا یارمەتیدەر بن بۆ شیکردنەوەی زانیاریی هەواڵگری یان دۆزینەوەی ئامانج بۆ بۆردوومانکردن.
لەمەودوا لە ستراتیژیی بەرگریدا، "خێرایی دەستکەوتنی زانیاری" هێندەی "خێرایی چەک" گرنگ دەبێت. هەر وڵاتێک کە ژیریی دەستکردی پێشکەوتوو و داتای زۆری لە بەردەست بێت، لە رووی ستراتیژییەوە، باڵادەست دەبێت. بمانەوێت یان نا، لەمەودوا کۆمپانیا تایبەتەکان رۆڵێکی گەورەتر لە ئاسایشی نیشتمانیی وڵاتاندا دەگێڕن.